http://hayoclezu.do.am/ Thu, 27 Oct 2011 18:07:28 GMT uCoz Web-Service <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/37748754.gif" align="" /><!--IMG1--> <br /><br /> Գյուղացի Համբոյի տունը կռիվ էր ընկել։ <br /><br /> Համբոն ուզում էր իր տասներկու տարեկան Գիքորին տանի քաղաք մի գործի տա, որ մարդ դառնա, աշխատանք անի։ Կինը չէր համաձայնում։ <br /><br /> — Չեմ ուզում, իմ քորփա երեխին էն անիրավ աշխարքը մի գցիլ, չեմ ուզում,– լալիս էր կինը։ <br /><br /> Բայց Համբոն չլսեց։ <br /><br /> Մի խաղաղ առավոտ էր․ մի տխուր առավոտ։ Տանըցիք ու հարևանները եկան մինչև գյուղի ծերը, Գիքորի թշերը պաչեցին ու ճամփա դրին։ <br /><br /> Քույրը՝ Զանին, լաց էր լինում, իսկ փոքրիկ Գալոն մոր գրկից ձայն էր տալի․ «Գիքո՜լ, էդ ո՞ւլ ես գնում, հե՜ Գիքո՜լ»։ <br /><br /> Գիքորը շուտ-շուտ ետ էր նայում։ Տեսնում էր դեռ գյուղի ծերին կանգնած են նրանք, ու մայրը գոգնոցով սրբում է աչքերը։ Դարձյալ հոր կողքով վազում կամ առաջն էր ընկնում։ Մին էլ ետ նայեց․ գյուղը ծածկվել էր բլուրի ետև։ <br /><br /> Այնուհետև Գիքորը ետ էր ընկնում։ <br /><br /> — Արի հա՛, Գիքոր ջան... <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/37748754.gif" align="" /><!--IMG1--> <br /><br /> Գյուղացի Համբոյի տունը կռիվ էր ընկել։ <br /><br /> Համբոն ուզում էր իր տասներկու տարեկան Գիքորին տանի քաղաք մի գործի տա, որ մարդ դառնա, աշխատանք անի։ Կինը չէր համաձայնում։ <br /><br /> — Չեմ ուզում, իմ քորփա երեխին էն անիրավ աշխարքը մի գցիլ, չեմ ուզում,– լալիս էր կինը։ <br /><br /> Բայց Համբոն չլսեց։ <br /><br /> Մի խաղաղ առավոտ էր․ մի տխուր առավոտ։ Տանըցիք ու հարևանները եկան մինչև գյուղի ծերը, Գիքորի թշերը պաչեցին ու ճամփա դրին։ <br /><br /> Քույրը՝ Զանին, լաց էր լինում, իսկ փոքրիկ Գալոն մոր գրկից ձայն էր տալի․ «Գիքո՜լ, էդ ո՞ւլ ես գնում, հե՜ Գիքո՜լ»։ <br /><br /> Գիքորը շուտ-շուտ ետ էր նայում։ Տեսնում էր դեռ գյուղի ծերին կանգնած են նրանք, ու մայրը գոգնոցով սրբում է աչքերը։ Դարձյալ հոր կողքով վազում կամ առաջն էր ընկնում։ Մին էլ ետ նայեց․ գյուղը ծածկվել էր բլուրի ետև։ <br /><br /> Այնուհետև Գիքորը ետ էր ընկնում։ <br /><br /> — Արի հա՛, Գիքոր ջան, արի հա՛, հասանք հա՛,– որդուն կանչելով գնում էր Համբոն, շալակին մի խուրջին, մեջը մի քանի հաց ու պանիր ու մի երկու դաստա թութուն։ <br /><br /> Իրիկնապահին, երբ անց էին կենում սարերը, մի անգամ էլ երևաց գյուղը հեռո՜ւ մշուշում։ <br /><br /> — Ա՛յ, ապի, մեր տունն էն ա հա՜,— ցույց տվավ Գիքորը՝ մատը մեկնելով դեպի գյուղը, թեև տունը իսկի չէր երևում, ու անցան։ <br /><br /> Առաջին իրիկունը ղոնախ ընկան մի գյուղում։ Տանտերը Համբոյի հին ծանոթն էր։ <br /><br /> Դեղին սամովարը թշշում էր տախտի ծերին։ Մի ջահել աղջիկ շրըխկշրըխկացնելով բաժակները լվանում ու թեյ էր շինում։ Նա մի կարմիր սիրուն շոր ուներ հագին։ Գիքորն էնտեղ մտքումը դրեց, որ երբ քաղաքում փող աշխատի, իրենց Զաննի համար մի էն տեսակ շոր ղարկի։ <br /><br /> Իրիկնահացից ետը տանտերն ու Համբոն թինկը տված, չիբուխ քաշելով զրուց էին անում։ Խոսեցին Գիքորի մասին։ Տանտերը գովեց Համբոյին, որ չարչարվում էր որդուն մարդ շինի։ Հետո սկսեցին խոսել կռվի վրա, հացի թանգության վրա, բայց Գիքորը շատ էր հոգնած, քունը տարավ։ <br /><br /> Մյուս օրը քաղաք մտան։ Գնացին ծերունի թավլաչու մոտ։ Առավոտը բազարն իջան։ <br /><br /> — Բիձա, էդ երեխին ծառա ես տալո՞ւ,— խանութի ներսից հարցրեց մի վաճառական։ <br /><br /> — Հրամանք ես,— ասավ Համբոն ու Գիքորին էն կողմը հրեց։ <br /><br /> — Բեր ինձ տուր, ես կբռնեմ,— առաջարկեց վաճառականը։ <br /><br /> Նրան ասում էին բազազ Արտեմ։ <br /><br /> 2 <br /><br /> Համբոն քաղաքում Գիքորին ծառա տվավ բազազ Արտեմի տանը։ Պայմանն էն էր, որ Գիքորը պետք է տունը մաքրեր, ամանները լվանար, ոտնամանները սրբեր, դուքանը բաժին տաներ ու էս տեսակ մանր ծառայություններ, մինչև մի տարի։ <br /><br /> Մի տարուց ետը բազազը նրան պետք է տաներ դուքան, շիներ դուքանի «աշկերտ», ու էսպես Գիքորը պետք է բարձրանար։ <br /><br /> — Հինգ տարի դեռ փող չեմ տալ,— ասավ բազազը պայմանը կապելիս։– Թե դրուստը կուզես, դեռ դու պետք է տաս, որ քու որդին բան է սովորելու։ Ախար իսկի բան չգիտի․․․ <br /><br /> — Որտեղից գիտենա, խազեին ջան,— պատասխանեց Համբոն,― որ գիտենար, էլ ո՞ւր կբերեի, ես էլ բերել եմ, որ բան սովորի․․․ <br /><br /> — Կսովորի, ամեն բան կսովորի։ Էնպես սովորի ո՜ր․․․ Ձեր կողմերից էն Նիկոլն ինչ է, որ իրեն համար դուքան ունի բաց արած, նա էլ ինձ մոտ է մարդ դառել։ Ամա վերջում մի ջուխտ չայի գդալ ու մի քանի բան գողացավ․․․ <br /><br /> — Չէ՜, խազեին ջան, սա գողանալ չի։ Որ էդպես բան անի, կգամ կռնիցը կբռնեմ, էն Քուռը կգցեմ։ <br /><br /> — Հա՛, որ ձեռը հալալ է՝ մարդ կդառնա։ <br /><br /> — Իմ դարդն էլ էն ա, աղա ջան, որ մարդ դառնա․ լեզու սովորի, գրիլ-կարդալ սովորի, նստիլ-վերկենալ սովորի, մարդ ճանաչի, որ աշխարքումն ինձ նման խեղճ ու զուրկ չմնա․․․ Ինքն էլ աչքաբաց երեխա ա, մեր գեղական շկոլումն էլ գրաճանանչ ա էլել, գրի սևն ու սիպտակը ջոկում ա։ Ամա աղաչանքս էն ա, որ լավ մտիկ անեք, ղարիբ երեխա ա, քորփա ա․․․ <br /><br /> Բազազը Համբոյին միամտացրեց ու դուրս գնաց՝ բարձր ձենով հրամայելով՝ «Չայ բերեք, հաց բերեք սրանց համար․․․»։ <br /><br /> 3 <br /><br /> Հեր ու որդի նստած էին բազազ Արտեմի խոհանոցում։ <br /><br /> — Դե, հիմի դու գիտես, Գիքոր ջան, տեսնեմ՝ ինչ տեսակ աղա ես դուրս գալի․․․ Հենց պետք է անես, որ․․․ ես ի՞նչ գիտեմ․․․ ո՜վ տեր աստոծ․․․— մռնչաց Համբոն ու չիբուխը լցրեց։ <br /><br /> Այնինչ Գիքորը չորս կողմն էր դիտում։ <br /><br /> — Ապի, սրանք բուխարի չունե՞ն։ <br /><br /> ― Չէ՛, սրանցը փեչն ա, ա՛յ էն ա փեչը․․․ <br /><br /> — Կալ էլ չունե՞ն։ <br /><br /> — Սրանք քաղաքացի են, գեզացի հո չեն, որ կալ կալսեն։ ― Բա ո՞րտեղից են հաց ուտում։ <br /><br /> ― Փողով առնում են ուտում։ Հացն էլ են փողով առնում, եղն էլ կաթն էլ, մածոնն էլ, փետն էլ, ջուրն էլ․․․ <br /><br /> ― Վա՜․․․ <br /><br /> ― Բա՜, սրան Թիֆլիս կասեն։ Դու հալա ղոչաղ կաց, դեռ շատ բան կիմանաս։ <br /><br /> ― Ապի, սրանք ժամ ունե՞ն․․․ <br /><br /> ― Ունեն, բա՛ս, սրանք Էլ մեզ նման հայ քրիստոնյա են։ Մտիկ արա, հա՜, ձեռնաքաշություն չանես։ Կարելի ա քեզ փորձելու համար փող վեր կգցեն, մոտենաս ոչ։ Թե վերցնես էլ, տար ասա՝ «խանո՛ւմ, էս ի՞նչ փող ա, էստեղ վեր ընկած էր․ աղա՛, էս բանն էստեղ գտա», թե չէ․․․ <br /><br /> — Էստեղ էլ պրիստավ կա՞ որ․․․ <br /><br /> — Կա, բա՞ս․․․ Վախտ ու անվախտ դես-դեն չընկնես, ձեռդ ընկած փողը քոռ ու փուչ չանես, հազար ու մի պակասություն ունենք։ Քեզ էլ լավ պահի, գիշերները բաց չըլես, մրսես ոչ․․․ Մի-մին եկողի հետ գիր ղարկի․․․— մերթ-մերթ չիբուխը բերանից հանելով որդուն խրատում էր Համբոն։ Այնինչ Գիքորը ննջում էր։ <br /><br /> — Հացի կտորտանքն ու քարթուն կտան, կերակուրի թերմացքը կտան, շատ անգամ էլ իրենք կուտեն, քեզ տալ չեն, բան չկա, ծառայի կարգն է դա․․․ Օրեր են, կմթնեն, անց կկենան․․․ <br /><br /> Շարունակում էր հերն իր խրատը, բայց Գիքորը հորը թինկը տված քնել էր արդեն։ <br /><br /> Էն երկու օրը նա էնքան բան էր տեսել, էս ու էն կողմը նայել, որ հոգնել էր բոլորովին։ <br /><br /> Մրգով լիքը խանութները, դեզերի նման դարսած գույնզգույն չթերը, տեսակ-տեսակ խաղալիքները, ուսումնարան գնացող կամ դարձող երեխաների խմբերը, իրար ետևից սլացող կառքերը, ուղտերի շարքերը, կանանչի բարձած ավանակները, թաբախները գլխներին կինտոները․․․ էս ամենի գոռոցն ու զնգոցը, աղմուկն ու աղաղակը իրար խառնված ղժվժում էր նրա գլխում։ Եվ նա հոգնել էր ու հորը թինկը տված քնել։ <br /> ―――――――――― <br /><br /> Էս ժամանակ բազազն ու իր կինը վիճում էին ներսը։ Կինը տրտնչում Էր, որ ծառան խամ Էր, նոր սարիցն եկած, վայրենի, իսկ մարդն ուրախ էր, որ մի քանի տարով անվարձ ծառա էր գտել։ <br /><br /> — Կսովորի, հո էդպես չի մնալ,— ասում էր նա կնոջը։ <br /><br /> — Կսովորի, որդի, սիրտդ շուռ մի՛ բերի,— խնդրում էր բազազի պառավ մայրը։ <br /><br /> Բայց տիկին Նատոն չէր համոզվում։ Նա արտասվելով անիծում էր իր բախտը։ <br /> 4 <br /><br /> Գիքորը մենակ նստած էր բազազ Արտեմի խոհանոցում։ Նա արդեն ծառայության մեջ էր։ <br /><br /> Խազեինի հին գլխարկը մինչև ականջները կոխած գլուխը, հին ոտնամանները ոտներին, մի մավի բլուզ էլ հագին, էսպես ոտից գլուխ փոխված, նա նստած էր խոհանոցում ու միտք էր անում, թե ընչի եկավ իրենց գյուղից, որտեղ է ընկել, հիմի ինչ պետք է անի․․․ <br /><br /> Էս ժամանակ ներս մտավ տիկին Նատոն։ <br /><br /> Գիքորը տեղը նստած էր։ <br /><br /> Տիկինը մի բան ասավ։ Գիքորը լավ չլսեց, թե չհասկացավ։ <br /><br /> — Քե՞զ չեմ ասում, տո արջի քոթոթ։ <br /><br /> Գիքորը շփոթվեց, քրտնեց․ մին ուզեց հարցնի, թե ինչ է ասում, մին էլ սիրտ չարավ։ Աղջիկ պարոնը բարկացած դուրս գնաց։ <br /><br /> — Ը՜հ, հողեմ ձեր գլուխը, որ վայրենի եք ու գալիս եք մարդի գլխի խաթա դառնում․․․ Ես բան եմ ասում, սա տեղիցն էլ ժաժ չի գալի, ձեն էլ չի հանում․․․ <br /><br /> ― Վերջացավ,— անցավ Գիքորի մտքովը։– Բայց ի՜նչ շուտ վերջացավ․․․ ի՜նչ վատ վերջացավ․․․ Հիմի ես ի՞նչ անեմ․․․ հերս էլ գնաց․․․ <br /><br /> Եվ ամեն բան նա վերջացած էր համարում, երբ իրեն-իրեն խոսելով ներս մտավ սև շորերով բարի պառավը, բազազի մերը։ <br /><br /> — Որ աղջիկ պարոնը ներս է գալի, տեղիցդ ընչի՞ չես կանգնում, որդի,— խրատում էր նա Գիքորին,— որ բան են հարցնում, ձեն հանի․․․ ո՞նց կըլի էդպես․․․ <br /><br /> Պառավին դեդի էին ասում։ <br /><br /> Դեդին սովորեցնում էր Գիքորին, թե ինչ պետք է անի, ինչպես սամովարը գցի, ոտնամանները սրբի, չոտկը բռնի, ամանները լվանա․․․ <br /><br /> Բացի պառավ դեդին, ամենքը նեղացնում էին նրան։ <br /><br /> Բազազի «դուքանի, աշկերտներն» էլ շարունակ ծաղրում էին նրան, «քիքի» էին կանչում, քիթը քաշում, գլխին խփում, գլխարկը կոխում ականջները։ <br /><br /> Բայց էս բոլորը տանելի բաներ էին։ <br /><br /> Անտանելին էն էր, որ նա չէր կարողանում քաղցին դիմանա։ Իրենց տանը, երբ սովում էր, գնում էր տաշտիցը հաց Էր առնում, կճուճիցը պանիր էր հանում, ուտելով գնում խաղալու կամ թե չէ՝ փեշն էր դնում, գնում հանդը։ Երբ ուզում էր՝ մի ծառի տակի կամ աղբրի վրա նստում էր ուտում։ <br /><br /> Հիմի էստեղ ուրիշ տեսակ էր։ Ինչքան էլ սոված լիներ պետք է սպասեր մինչև ճաշի ժամանակը գար, էն էլ ամենքն ուտեին, ետո ինքը։ Էդ անիծած ժամանակն էլ էնքան ուշ էր գալի, որ խեղճի սիրտը քամ էր ընկնում, թրթռում։ <br /><br /> Մին, երկու, տասը համ բերելուց ետը նա սկսեց չորս կողմն աչք ածել խոհանոցում, թե արդյոք մի բան չի գտնիլ ուտելու, որ սիրտը կանգնեցնի, մինչև ճաշի ժամանակը գա։ <br /><br /> Սկզբում ինչ գտնում էր՝ չոր հացի փշրանք, կրծած ոսկոր թե ուրիշ բան, գցում էր բերանը։ Մի քիչ ետո մտածեց խոհանոցի պահարանները որոնել։ Ապա թե սովորեց կերակուրի պղնձից կիսեփ մսի կտոր դուրս քաշել․․․ <br /><br /> Բայց եթե նկատեի՜ն․․․ <br /><br /> Ինչ վատ բան դուրս կգա՜ր․․․ <br /><br /> Եթե նկատեի՜ն․․․ <br /><br /> Հապա ի՞նչ անես․․․ <br /><br /> Թողնե՞ս, փախչե՞ս․․․ <br /><br /> Եվ Գիքորն սկսեց մտածել փախչելու մասին։ <br /><br /> Բայց ո՞նց փախչես, ո՞ր կողմը փախչես, մենա՛կ, ճամփա չգիտես, մարդ չես ճանաչում․․․ իսկ հերը․․․ <br /><br /> Էնքան չարչարվեց, խոսեց, խրատեց՝ «Օրեր են, որդի, կմթնեն, անց կկենան․․․»։ <br /><br /> Եվ ահա Գիքորի գլխում հնչում է հոր խանձված ձենը՝ «Օրեր են, կմթնեն, անց կկենա՜ն․․․ անց կկենա՜ն․․․»։ <br /><br /> 5 <br /><br /> Զանգը տվին։ <br /><br /> Գիքորը վեր թռավ։ Ասել էին, թե երբ զանգը տալիս են, գնա տեսնի՝ ով է, ինչ է ուզում։ Նա դուրս եկավ, պատշգամբից նայեց, տեսավ մի պարոն ու մի քանի տիկին դռան առաջը կանգնած։ <br /><br /> — Էդ ո՞վ եք, հե՛յ,— ձայն տվավ վերևից։ <br /><br /> Ներքևից վերև նայեցին։ <br /><br /> Տիկինները ծիծաղեցին, իսկ պարոնը ակնոցներն ուղղելով, հարցրեց. <br /><br /> — Աղջիկ պարոնը տա՞նն է։ <br /><br /> — Ի՞նչ եք անում,– հարցրեց Գիքորը։ <br /><br /> Ներքև ծիծաղն ավելի սաստկացավ։ <br /><br /> — Քեզ հարցնում են՝ տա՞նն է, թե չէ։— բարկացավ պարոնը։ <br /><br /> — Բան ունե՞ք։ <br /><br /> Էս աղմուկի վրա տիկինը դուրս եկավ։ <br /><br /> — Քրքրվես դու, գնա դուռը բաց արա, շո՛ւտ,– ճչաց ու սկսեց անիծել Գիքորին և իր ամուսնուն։ Բայց շուտով հյուրերն երևացին, և նա ժպտալով դիմավորեց։ <br /><br /> — Ա՜, բարև, բարև․․․ Էս ո՞ր խաչիցն էր, ի՞նչպես է, որ մտաբերեցիք․․․ <br /><br /> — Էս ո՞րտեղից եք գտել,– ոտից գլուխը Գիքորին չափելով, հարցրեց պարոնը, իսկ տիկինները շարունակ ծիծաղում էին։ <br /><br /> — Ի՞նչ եք նախանձում, կուզեք ձեզ տանք,– կատակի տվավ տիկինն, ու հյուրերը խնդալով ներս մտան։ <br /><br /> Գիքորին շտապով մի տեղ ուղարկեց ու նրանց ետևից իսկույն ներս մտավ և տիկին Նատոն։ <br /><br /> Իրար առողջություն հարցնելուց ետը հյուրերն սկսեցին պատմել իրենց ներս մտնելու պատմությունը, և դուրս եկավ մի ահագին պատմություն։ <br /><br /> — Օ՜ֆ, սիրտս մաշել է,— գանգատվում էր տիկին Նատոն,— թե իմանաք՝ ինչ եմ քաշում ես դրա ձեռիցը․․․ Ասում եմ՝ դուրս անենք կորչի, բայց դե Արտեմի բնավորությունը գիտեք, էլի, ասում է՝ մեղք է, գեղացի երեխա է, թող կենա, մի կտոր հաց է, ուտի, կսովորի․․․ Ախր էլ ե՞րբ․․․ սիրտս մաշեց․․․ <br /><br /> — Օ՛հ, օ՛հ, օ՛հ, էդ ծառաների բանն էլ մի՛ ասի,— էս ու էն կողմից սկսեցին բողոքել տիկին հյուրերը։ <br /><br /> Մի կես ժամ խոսեցին դեսից-դենից, ծառաներից, քաղաքի նորություններից։ Հենց էդ խոսակցության ժամանակ ներս մտավ քրտնած Գիքորը։ <br /><br /> — Աղջիկ պարոն, միրգը բերի։ <br /><br /> — Հա, լավ, գնա՛,— հրամայեց տիկինը կարմրելով, իսկ հյուրերն սկսեցին ծիծաղել։ <br /><br /> — Աղջիկ պարոն, խազեինն ասում էր՝ բալը թանգ ա, հարկավոր չի․․․ <br /><br /> Էս խոսքերի վրա հյուրերից ոմանք պոռթկացին, ու թաշկինակով բերաններին հուպ տվին, ոմանք էլ տանտիկնոջ խայտառակությունը ծածկելու համար վկայեցին, թե իրավ բալը շատ թանգ է, էս ժամանակին ով է բալն առնում։ Ապա սկսեցին հանդիմանել, թե ի՞նչ հարկավոր Է միրգը, հո ուտելու համար չեն եկել, ի՞նչ են նեղություն քաշում․․․ <br /><br /> Տանտիկինը, մինչև ականջակոթերը կարմրած, աշխատում էր մի կերպ եղածն ուղղի։ <br /><br /> — Ով գիտ ինչ է ասել, չի հասկացել էս հիմարը։ <br /><br /> — Ով սուտ ասի՝ գետինը մտնի,– երդվեց Գիքորը, ու ամեն բան լրացավ։ <br /> 6 <br /><br /> Հյուրերին ճամփու դնելուց ետը տիկին Նատոն բարկացած, բարձր-բարձր խոսելով վեր էր քաղում մրգի սեղանը։ Նա հայհոյում էր Գիքորին, մեկ-մեկ թվում էր, թե ինչեր է անում նա, անիծում էր իր բախտը, իր ամուսնուն։ <br /><br /> — Քա՛, խամ է, որդի, կսովորի, որդի․․․ ինչի ես սիրտդ շուռ բերում․․․ Ախ աստոծ, ի՞նչի չես հոգես առնում,— հառաչում էր պառավ դեդին։ <br /><br /> — Երանի մի իմանամ՝ մարդու սրտի էս նեղացած ժամանակը դու ինչ ես խոսում․․․ Խամ է, դե գնացեք դուք շնեցեք, ես հո ձեր գերին չեմ,— ձենն ավելի բարձրացնելով պատասխանեց պառավի հարսը ու շարունակեց իր տրտունջն ու անեծքը, մինչև ամուսինը տուն գար։ <br /><br /> Ամուսնու ոտնաձայնը որ լսեց՝ սկսեց արտասվել, ավելի բարձր խոսել ու ամանները իրար գլխով տալ։ <br /><br /> — Ասում եմ՝ դուրս արա կորչի, ես ծառայի բանն էլ կանեմ, թե խնայում ես՝ փող տաս, կարգին ծառա բռնես․․․ Լավ է մարդ ծառայի տեղ էլ քաշ գա, քան թե ամեն օր էսենց սիրտը շուռ բերի․․․ Իմ թշնամին հո չե՞ս․․․ <br /><br /> — Ի՞նչ է պատահել,— հարցրեց բազազը՝ տան մեջտեղը կանգնելով։ <br /><br /> — Ի՞նչ պետք է պատահի․ էս էր մնացել, որ խալխի մոտ էլ մարդ գետինը մտնի, էս էլ արիր․ էլ ի՞նչ պատահի,— վրա թռավ տիկինը ու պատմեց բալի պատմությունը։ <br /><br /> — Վա՜հ,— բացականչեց բազազը։ <br /><br /> — Ա՜խ աստո՛ծ,– հառաչում էր բարի պառավը՝ դեսուդեն ընկնելով։ <br /><br /> Բազազը Գիքորին ձեն տվեց։ <br /><br /> Թմփթմփացնելով Գիքորը ներս ընկավ։ <br /><br /> — Մոտիկ արի,— կանչեց բազազը։ <br /><br /> Գիքորը վախեց նրա գույնից, մնաց տեղը կանգնած։ <br /><br /> — Քեզ ասում եմ՝ մոտիկ արի․․․ <br /><br /> Գիքորն էս անգամ շարժվեց, բայց դարձյալ մնաց տեղը կանգնած։ <br /><br /> — Տո՛, արջի քոթոթ, ես քեզ ասում եմ՝ աղջիկ պարոնին ասա, դու գալիս ես ղոնախներին ասում, թե բալը թանգ է՞ր․․․ <br /><br /> — Ես... ես... աղջիկ պարոնին...–– ուզում Էր արդարանա Գիքորը, բայց խոսքը բերանում՝ ապտակը հասավ, ալքերը կայծակին տվին, գլուխը դիպավ կողքի պատովն ու վեր ընկավ։ Հենց ընկած տեղն սկսեց բազազը ոտքել, անդադար կրկնելով. «Բալը թանգ էր, հը՛... բալը թանգ Էր, հը՞․․․»։ <br /><br /> Պառավ դեդին դողդողալով մեջ ընկավ, աշխատում Էր ետ քաշի կատաղած որդուն, աղջիկ պարոնն էլ եկավ, երեխաներն էլ սկսեցին ճչալ, բազազը ետ կանգնեց հևալով ու կրկնելով․ «Բալը թանգ Էր, հը՞», աչքերը միշտ չռած անկյունում կծկված Գիքորի վրա, որ դողալով ու ցավագին մրմնջում էր․ <br /><br /> — Վա՜յ, նանի ջան, վա՜յ․․․ վա՜, նանի ջան, վա՜յ․․․ <br /><br /> 7 <br /><br /> Տեսան տանը չի կարողանում ծառայի՝ խանութ տարան Գիքորին։ Էնտեղ ապրանք պետք է տային մուշտարիների հետ տանելու, չիթ պետք է ծալեր, խանութը սրբեր, իսկ պարապ ժամանակը մուշտարի կանչեր։ <br /><br /> Եվ ահա Գիքորը հաց է տանում խանութը։ Կերակրամանը ձեռքին, մաշված ու տժգույն, մեծ-մեծ ոտնամանները քաշ տալով անց է կենում կամուրջով։ Նայեց ներքև։ Քարվանսարաների բարձր պատերին զարկելով ծառս էր լինում Քուռը, ոլորվում, պտտվում ու ճնշվելով խեղդվում, խուլ թշշում կամուրջի տակին։ <br /><br /> Ափից մոտիկ պտտում էր մի կանաչ նավակ։ Երկու հոգի կային նրա մեջ. մինը ուռկան Էր ձգում, մյուսը նավն էր կառավարում։ <br /><br /> — Ա՛յ հիմի կհանի,— ասավ Գիքորն ու կանգնած նայում էր ձկնորսներին։ Ուռկանը դատարկ դուրս եկավ։ <br /><br /> — Էս մինն իմ բախտիցը,— ասավ Գիքորն ուռկանը ձգելիս։ Գիքորի բախտը դատարկ դուրս եկավ։ <br /><br /> — Էս մինն էլ մեր Զաննի բախտիցը։ <br /><br /> Էս էլ դատարկ դուրս եկավ։ <br /><br /> — Էս մինն էլ Գալոյի բախտիցը։ <br /><br /> Գալոն էլ էր անբախտ։ <br /><br /> — Էս մինն էլ բաս․․․ <br /><br /> Բայց էդ ժամանակ մոտիկ քարվանսարի դռանը աղմուկ բարձրացավ։ Մի պարսիկ կապիկ էր պար ածում երգելով. <br /> Ա՛յ արի, արի, մեյմուն, <br /> Ճիպոտըդ սարի, մեյմուն, <br /> Պառավի պես կուզի-կուզ, <br /> Ջահելի պես պարի, մեյմուն։ <br /><br /> Ժողովուրդը հավաքվել էր գլխին ու վազում էին չորս կողմից։ Գիքորն էլ վազեց։ Աշխատեց կանգնած ժողովրդի արանքը մտնի, առաջ անցնի, չկարողացավ։ Վիզը ձգեց, պճեղների վրա կանգնեց ու ճգնում էր անպատճառ տեսնի, թե ինչ է կատարվում մեջտեղը։ <br /><br /> — Ի՞նչ ես ներս խցկվում, տո լածիրակ, գնա քու բանին,— ասավ մի կինտո ու զարկեց գլխին։ <br /><br /> Գիքորը հանկարծ սթափվեց ու վազեց դեպի խանութը։ <br /><br /> 8 <br /><br /> Իրիկունը Գիքորը կուչ էր եկել խոհանոցում։ Դեռ արտասուքը չէր ցամաքել նրա երեսին, դեռ այրվում էին խազեինի ապտակների տեղերը, դեռ նոր էր լռել աղջիկ պարոնի ձենը— շվշվացնելով ներս մտավ Վասոն, բազազի աշկերտը։ Գիքորին նկատելով նա իսկույն կանգ առավ ու, մասխարա դեմքին լրջություն տալով, սպառնալի հարցրեց. <br /><br /> — Կլուբումն ուշացա՞ր, տո արջի քոթոթ, թե՞ գուբերնատի մոտ վռազ գործ ունեիր․․․ <br /><br /> Գիքորը գլուխը չէր բարձրացնում։ <br /><br /> — Ասա մի տեսնեմ, է, տո՜․․․ <br /><br /> Գիքորը լուռ էր։ <br /><br /> — Չե՞ս իմանում, տո՛, որտե՞ղ էիր, է՛, որ էսօր ինձ քաղցած սպանեցիր, որ մեռնեի՝ հետո՞․․․ <br /><br /> Էսպես խոսելով կամաց-կամաց մոտեցավ, մի քիչ կանգնեց ու հանկարծ զարկեց Գիքորի գլխին։ Գիքորը երկու ձեռքով գլուխը պաշտպանեց ու սեղմվեց պատին։ Վասոն պատրաստվում էր մի ուրիշ ձևի հարված էլ հասցնելու, բայց դուրսը բարձրացավ խազեինի ձայնը։ Գալիս էր։ <br /><br /> — Աբա տես հիմի քեզ ի՞նչ է անում,– սպառնաց Վասոն։ <br /><br /> «Հիմի ինձ կսպանեն»,— անցավ Գիքորի մտքովը, ու խեղճի հոգին տապ արավ։ <br /><br /> Խազեինը արդեն բավականին ծեծել էր խանութում, այժմ միայն հրամայեց հաց չտան, որ իմանա, թե ինչ բան է քաղցածությունը։ <br /><br /> Վտանգն անցավ։ <br /><br /> Գիքորը հանգստացավ, թեև լսում էր աղջիկ պարոնի ձայնը, որ ճչում էր. «Ախր ընչի՞ ես պահում, դուրս արա կորչի, էլի, դուրս արա կորչի՛․․․»։ <br /><br /> 9 <br /><br /> Գիքորը կծկվեց վերմակի մեջ, գլուխը կոխեց տակը, տապ արավ։ <br /><br /> «Լուսնյակ գիշեր, բոլորովին քուն չունեմ, Ինձ տեսնողը կարծում է, թե տուն չունեմ, վա՜յ, տուն չունե՜մ․․․» իր երգը երգելով Վասոն հաց էր ուտում։ Գիքորը վերմակի տակից երբեմն զգույշ ծիկրակում, թաքուն նայում էր նրան, կրկին աչքերը ծածկում։ Նա էն օրը հաց չէր դրել բերանը, ծեծվել ու լաց էր եղել, այժմ էլ քաղցած պառկեց, ու քունը չէր տանում։ <br /><br /> — Հը՞, ո՞նց ա, սոված քունդ չի՞ տանում, հա՜, էդպե՜ս․․․— նկատեց չարաճճի Վասոն ու մի կտոր հաց ու պանիր տվավ Գիքորին,— Դե, առ, տեղի տակին թաքուն կեր, խազեինը չիմանա։ <br /><br /> Գիքորը հափշտակեց հաց ու պանիրը, գլուխը կոխեց տեղի տակը, թաքուն ուտում էր ու մտածում։ Մտածում էր իրենց տան վրա, էն օրերի վրա, երբ ազատ խաղում էր հանդերում ու լիասիրտ հաց ուտում, մտածում էր էն երեկոների վրա, երբ հերն ու մերը կռվում էին իրեն քաղաք բերելու համար․․․ մերը լաց էր լինում, չէր ուզում․․․ <br /><br /> — Ա՜խ, նանի ջան, ի՜նչ լավ էր սիրտդ իմացել,– հառաչում էր Գիքորը տեղի տա կին ու հաց ու պանիրն ուտում՝ ականջը սրած, թե խազեինը հո չի գալի։ <br /><br /> Իսկ առավոտը կանգնած էր խանութի դռանը։ <br /><br /> 10 <br /><br /> Խանութի դռանը կանգնած ձեն էր տալի Գիքորը, մուշտարի էր կանչում ու բարձր ձենով գովում իրենց ապրանքը։ <br /><br /> — Կանչի, է՛, տ՛ո․ ի՛նչ ես մնջվել, մնացել կանգնած։ Բերանումդ հո ջուր չկա՞։ <br /><br /> — Է՛ստի համեցե՜ք, է՛ստի համեցե՜ք․․․— կանչում էր Գիքորը։ <br /><br /> Ներսը ծիծաղից թուլանում էին։ <br /><br /> Նրան սովրեցրել էին, որ մուշտարի քաշի դեպի իրենց խանութը։ Եվ նա հաճախ բռնում էր էս կամ էն անցորդի փեշից, կոպիտ ու համառ սկսում էր քաշել դեպի խանութը ու բաց չէր թողնում, մինչև որ մարդը դուրս էր գալի համբերությունից։ Գալիս էր դարձյալ իր տեղը կանգնում ու կանչում։ <br /><br /> Ամառվա տոթ օրերին, խանութի դռանը երկար կանգնելուց հոգնած, նա երբեմն նստած քնում էր խանութի առաջին դարսած չթերի վրա։ <br /><br /> Էդ ժամանակ չարաճճի ընկերները կամ հարևանները բռնոթի էին բռնում նրա քթի տակը։ <br /><br /> Նա փռշտալով վեր էր թռչում։ <br /><br /> Շոգից թմրած վաճառականները զվարճանում էին։ Իսկ խազեինը կուշտ ծիծաղելուց հետո ձայն էր տալի․ <br /><br /> — Քնում ե՞ս, տո, արջի քոթոթ, կանչի, է՛․․․ <br /><br /> — Է՛ստի համեցե՜ք, է՛ստի համեցե՜ք,— ձեն էր տալի Գիքորը։ <br /><br /> 11 <br /><br /> Մի օր էլ Գիքորը երբ մուշտարի էր կանչում, դիմացից երկու գյուղացի դուրս եկան։ Նա վազեց, փաթաթվեց գյուղացիներին։ <br /><br /> — Ա՛յ տղա, իսկի ճանաչեցի ոչ, էս ի՛նչ թան էր,— զարմացած բացականչեց գյուղացիներից մինը ու դարձավ ընկերին. <br /><br /> — Բաղո, դու կճանաչեի՞ր․․․ <br /><br /> — Ես աչքերիցը կճանաչեի,— պարծեցավ ընկերը։ <br /><br /> Ճշմարիտ որ Գիքորը շատ էր փոխվել, շատ էր մաշվել։ Ինքն էլ էր փոխվել, շորերն էլ։ Դժար էր ճանաչելը։ <br /><br /> — Ա՛յ տղա, էս կարգին մարդ ա դառել․․․ հալա սրա շորերին, սրա շնորհքին․․․— հիանում էին գյուղացիները։ <br /><br /> — Համբոյի հողը մեր գլխին, տես, նա իր տղին ո՛րտեղ հասցրեց, մեր տղերքը էնտեղ խոզ են արածացնում․․․ <br /><br /> Այնինչ Գիքորը իրար ետևից հարցնում էր. <br /><br /> — Իմ մերը ո՞նց ա․․․ մեր երեխեքը ո՞նց են․․․ իմ հերն ընչի՞ չեկավ․․․ մեր կովը ծնել ա, թե՛ չէ․․․ մեր գեղումն ո՞վ ա մեռել․․․ <br /><br /> — Ամենն էլ լավ են, շատ բարով կանեն,— պատասխանեցին գյուղացիք։— Էն ա Սուքնանց Ղուկասը մեռավ, մին էլ Պուճուրանց պառավը, մնացածը լավ են։ <br /><br /> — Բա իմ հերն ընչի՞ չի գալի։ <br /><br /> — Քու հերը լավ ուզում ա, ամա ո՞նց գա։ Ինքը մենակ մի մարդ ա, սաղ տան ջափեն վրեն․․․ <br /><br /> — Բա բան չեն ղարգե՞լ․․․ <br /><br /> — Ինչ ունեն, որ ինչ ղարգեն, դու ձեր տան բանը գիտես ո՞չ։ Էս տարի էլ հացը բարակ էր, խեղճ հերդ զոռով ծերը ծերին ա հասցնում։ Նրանից ի՞նչ ես ուզում։ Թե ունիս, դու ղարգի․ հրեն խարջ են ուզում— ձեռին գռոշ չունի։ <br /><br /> — Հո մեր տանիցը օքմի չի՞ հիվանդացել։ <br /><br /> — Չէ՛, էն ա ձեր Ծաղիկ կովը Միրզանց գոմի փլեկովը ներքև ընկավ, սատկեց։ <br /><br /> — Ծաղիկը սատկե՞ց․․․ <br /><br /> — Խեղճ մերդ էնքան լաց էլավ՝ աչքերն ուռան։ <br /><br /> Էս ասելով գյուղացիներից մինը մի նամակ հանեց տվավ Գիքորին ու ասավ. <br /><br /> — Հիմի ի՞նչ ես ասում․ մենք էլ քեզ տեսնիլ չենք, գնալու ենք․ թե մորդ կամ քվորդ համար բան ես ղարգելու, տուր տանենք։  — Ո՞րտեղից բան ղարգեմ, դեռ փող չեմ ստանում․․․ ամա․․․ <br /><br /> — Ամա ի՞նչ․․․ <br /><br /> — Ուզում եմ՝ ես էլ գամ ձեզ հետ։ Համ մեր գեղին, համ մերոնց կարոտել եմ, համ էլ․․․ <br /><br /> — Վա՜, վա՜յ, մենք հենց իմացանք մարդ ես դառել, խելոքացել ես․․․ Էդ տեսակ բան կասե՞ն։ Էստեղ քեզ համար աղավարի ապրում ես— շորերդ թազա, ոտն ու ձեռդ իստակ․․․ Մենք ասում ենք մեր երեխանցն էլ տեղ անես՝ բերենք, դու էդ ի՞նչ ես ասում։ Էն որ ասել են՝ «Խոզի գլուխը դրին խալիչին, գլորվեց ետ ցեխն ընկավ», հալալ քեզ համար են ասել։ <br /><br /> Էսպես հանդիմանեցին գյուղացիները, խրատեցին, մնաս բարով ասին ու գնացին։ <br /><br /> Նրանց գնալուց ետը Գիքորն իր անկյունը քաշվեց ու բաց արավ հոր նամակը։ <br /><br /> «Իմ սիրելի որդի Գիքոր ջան։ <br /><br /> Ի քաղաքն Թիֆլիս։ <br /><br /> Մենք ողջ և առողջ ենք, միայն քու առողջութինն ենք ուզում, ամեն։ Քեզ շատ կարոտով բարով են անում ապին, նանը, Զանին, Մոսին, Միկիչը, Գալոն, ամեն։ Մեր սիրելի որդի Գիքոր․ ահա իմացած լինես, որ տեղներս շատ նեղ ա, և խարջը սաստիկ ուզում են, և փող չենք ճարում, և նանն ու Զանին տկլոր են, և տեղներս շատ նեղ ա։ Գիքոր ջան, մի քանի մանեթ փող ղարգի և մի գիր ղարգի քու որպիսութենիցը։ Եվ իմացած ըլես, որ Ծաղիկը սատկեց, և նանն ու Զանին տկլոր են»։ <br /><br /> Նամակը կարդաց ու տեղը կանգնած միտք էր անում Գիքորը, դարդ էր անում իրանց տան համար։ Սիրտը էրում էին նամակի տողերը։ <br /><br /> — Նանն ու Զանին տկլոր են․․․ Տեղներս նեղ ա․․․ <br /><br /> — Կանչի, է՛, տո, ի՞նչ ես վերացել, ուշքդ հետները գնա՞ց․․․— ձեն տվին ներսից։ <br /><br /> — Է՛ստի համեցե՛ք, է՛ստի համեցե՛ք,– կանչում էր Գիքորը խանութի դռանը կանգնած։ <br /> 12 <br /><br /> Ձմեռը եկավ։ Սառն աղմուկով ձյունախառն բուքը թռչում է քաղաքի վըրով։ Փողոցներում սուրում, սուլում, հոսան է անում։ Վզզալով մտնում է անկյունները, աղքատի ու տկլորի է ման գալի, պանդուխտ ու անտեր երեխա է որոնում։ <br /><br /> Ահա գտավ Գիքորին։ <br /><br /> Մի բարակ բլուզ հագին, խանութի դռանը կանգնած ձեն էր տալի նա․ <br /><br /> — Էստի համեցե՜ք, է՛ստի համեցե՜ք․․․ <br /><br /> — Հրե՜սսս․․․— չարախինդ սուլելով ցուրտը, աներևույթ թրի նման, զարկեց անցավ ոսկորները։ Գիքորը դողաց։ <br /><br /> Առանց էն էլ նա շատ էր մաշված, էդքանն էլ հերիք էր նրան։ Ու անկողին ընկավ։ <br /><br /> 13 <br /><br /> Հիվանդ պառկած էր Գիքորը բազազ Արտեմի խոհանոցում։ <br /><br /> Պառավ դեդին օրը մի քանի անգամ ներս էր մտնում՝ իրեն-իրեն խոսելով։ <br /><br /> — Ի՞նչ կուզես, որդի՛, Գիքո՛ր։ <br /><br /> — Ջո՜ւր․․․ <br /><br /> Դեդին ջուր էր տալի։ Հիվանդը դողդոջուն ձեռներով բռնում, ագահ խմում էր ու կրկին ուզում։ <br /><br /> — Էս սիրտս հովացնում չի, դե՛դի․․․ ես մեր աղբրի սառը ջրիցն եմ ուզում, դե՛դի․․․ ես մեր տունն եմ գնում․․․ ես իմ նանին եմ ուզում․․․ <br /><br /> Բազազ Արտեմը ցավի մեջ էր ընկել։ Նա դես-դեն ընկավ, նրանց կողմերից մարդ գտավ, ապսպրեց, որ Համբոն գա, իսկ Գիքորին տարավ քաղաքային հիվանդանոցը։ <br /><br /> Էնտեղ շատ հիվանդներ կային շարքերով պառկած։ Տխուր տնքում էին ու օճորքին նայում անզոր հայացքներով։ <br /><br /> Գիքորին էլ պառկեցրին նրանց շարքում։ <br /><br /> Էստեղ գտավ նրան հայրը։ <br /><br /> — Էդ ի՞նչ ես էլել, Գիքոր ջան,— մղկտալով վրա ընկավ Համբոն։ <br /><br /> Գիքորը տաքության մեջ չիմացավ հոր գալը։ <br /><br /> — Գի՛քոր ջան, բա եկել եմ, է՛, Գիքոր ջան․․․ ես քու ապին եմ, է՛․․․ <br /><br /> Հիվանդը ոչինչ չհասկացավ։ Նա զառանցում էր ու զառանցանքների մեջ կանչում էր․ «Միկի՜չ, Զանի՜, ապի՜, նանի՜․․․»։ <br /><br /> — էստեղ եմ, Գի՛քոր ջան, նանը ղարգել ա, որ քեզ տանեմ մեր տունը․․․ գալիս չե՞ս․․․ Միկիչն ու Զանին հրեն կտերը կանգնած քեզ ճամփա են պահում։ Ի՞նչ ես ասում, դե խոսա, է, Գիքոր ջան․․․ <br /><br /> — Է՛ստի համեցե՜ք, է՛ստի համեցե՛ք,— բացականչեց հիվանդը, զանազան անկապ, կցկտուր խոսքեր ասավ ու ծիծաղում էր տաքության մեջ։ <br /><br /> 14 <br /><br /> Մի երկու օրից ետը Համբոն գնում էր իրենց գյուղը։ <br /><br /> Նա թաղել էր Գիքորին ու գնում էր։ Կռան տակին տանում էր շորերը, որ մերը լաց լինի վրեն։ Շորերի գրպաններում մի բուռը փայլուն կոճակներ, նախշուն թղթեր, չթի կտորներ ու մի քանի քորոց գտան։ Էն էլ, երևի, քրոչ Զաննի համար էր հավաքել ու պահել․․․ <br /><br /> Գնում էր Համբոն ու մտածում։ Շատ ժամանակ չէր անցել, որ էդ միևնույն ճամփով քաղաք եկավ իր Գիքորի հետ։ <br /><br /> Ահա էնտեղ էր, որ ասավ. <br /><br /> — Ապի, ոտներս ցավում են․․․ <br /><br /> Եվ ահա էն ծառը, որի տակ նստեցին հանգստանալու․․․ <br /><br /> Ահա էնտեղ էր, որ ասավ. <br /><br /> — Ապի, ծարավ եմ․․․ <br /><br /> Ահա էն աղբյուրն էլ, որ ջուր խմեցին․․․ <br /><br /> Ամենը, ամենը կան, մենակ նա չկա․․․ <br /><br /> Մյուս օրը, երբ Համբոն անցնում էր լեռները՝ հեռվո՜ւմ երևաց իրենց գյուղը։ <br /><br /> Գյուղից դուրս կանգնած սպասում էին նանը, Զանին, Միկիչը, Մոսին, իսկ փոքրիկ Գալոն մոր գրկից կանչում էր․ <br /><br /> — Ալի՜, ալի՜, հե՜, Գիքոլ․․․[size=6] https://hayoclezu.do.am/news/giqory_39/2011-10-27-17 haker https://hayoclezu.do.am/news/giqory_39/2011-10-27-17 Thu, 27 Oct 2011 18:07:28 GMT <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/55450220.jpeg" align="" /><!--IMG1--> <br /><br /> Ի՞նչ կմնար մարդկությունից, տե՜ր աստված, <br /> Թե չունենար ուսուցիչներ, դպրոցներ: <br /> Ահա ինչու` ամբողջ հոգով և սրտանց- <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Ամեն մարդ էլ... ունի սիրած ուսուցիչ, <br /> Հանճարն անգամ... Ուսուցիչ է ունեցել: <br /> Դուք`անանո՜ւն, ձեր սաները` անվանի:- <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Ախ, շա՜տ հաճախ տառապել եք անաղմուկ, <br /> Լույս եք ցանել, բայց հալածվել ու խաչվել: <br /> Տիրողները` շքեղաշո՜ւք, դուք` անշո՜ւք... <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Շատ դժվար էր` խավար դարում ձեզ համար: <br /> Այս լույս դարում, օ՜, դժվա՛ր է առավել- <br /> Երեխաներն ամե՛ն ինչ էլ գիտեն լավ... <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Թեկուզ կյանքում ապտակել եք նաև ինձ, <br /> Թեկուզ նաև երկուսներ եմ ստացել, <br /> Այնուհանդերձ, այնուհանդերձ, էն գլխից- <b... <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/55450220.jpeg" align="" /><!--IMG1--> <br /><br /> Ի՞նչ կմնար մարդկությունից, տե՜ր աստված, <br /> Թե չունենար ուսուցիչներ, դպրոցներ: <br /> Ահա ինչու` ամբողջ հոգով և սրտանց- <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Ամեն մարդ էլ... ունի սիրած ուսուցիչ, <br /> Հանճարն անգամ... Ուսուցիչ է ունեցել: <br /> Դուք`անանո՜ւն, ձեր սաները` անվանի:- <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Ախ, շա՜տ հաճախ տառապել եք անաղմուկ, <br /> Լույս եք ցանել, բայց հալածվել ու խաչվել: <br /> Տիրողները` շքեղաշո՜ւք, դուք` անշո՜ւք... <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Շատ դժվար էր` խավար դարում ձեզ համար: <br /> Այս լույս դարում, օ՜, դժվա՛ր է առավել- <br /> Երեխաներն ամե՛ն ինչ էլ գիտեն լավ... <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Թեկուզ կյանքում ապտակել եք նաև ինձ, <br /> Թեկուզ նաև երկուսներ եմ ստացել, <br /> Այնուհանդերձ, այնուհանդերձ, էն գլխից- <br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> Հողագունդը գլոբո՜ւս է հմայիչ, <br /> Բայց ուզում են այն կործանել ու ջարդել: <br /> Հողագնդին հարկավոր է ուսուցիչ... <br /><br /> Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև: <br /><br /> [size=6] https://hayoclezu.do.am/news/owsowcichner_xonarhvowm_em_d_39_er_ar_39_jev/2011-10-27-15 haker https://hayoclezu.do.am/news/owsowcichner_xonarhvowm_em_d_39_er_ar_39_jev/2011-10-27-15 Thu, 27 Oct 2011 18:02:49 GMT <p><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/16449824.jpg" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s16449824.jpg" align="" /></a><!--IMG1--></p><p>Բոլոր հնչիւններն արտասանելիս նոյն յատկութիւնը ցոյց չեն տալիս. կան հնչիւններ, որ ինչքան էլ երկար արտասանենք՝ իրենց ձայնը պահում են, ինչպէս ա, օ, ի, և այլն. կան հնչիւններ էլ, որոնք արտասանւելիս շատ կարճ են հնչւում և երկարացնելիս իրենց ձայնը չեն պահում, ինչպէս՝ բ, գ, դ, ժ և այլն: <br></p>Առաջին տեսակի հնչիւնները կոչւում են ձայնաւոր, երկրորդ տեսակին՝ բաղաձայն: Ձայնաւոր և բաղաձայն հնչիւնների նշաններին ասում ենք ձայնաւոր և բաղաձայն տառեր:&nbsp;<br>Հայերեն տառերը 38 հատ են. ա, ե, է, ը, ի, ո, օ, ու ձայնաւորներ են, իսկ մնացած տառերը՝ բաղաձայն:&nbsp;<br>Գրել քերականութեան տետրակում- բօլոր բաղաձայն տառերը այբբենա-կան կարգով <p><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/16449824.jpg" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s16449824.jpg" align="" /></a><!--IMG1--></p><p>Բոլոր հնչիւններն արտասանելիս նոյն յատկութիւնը ցոյց չեն տալիս. կան հնչիւններ, որ ինչքան էլ երկար արտասանենք՝ իրենց ձայնը պահում են, ինչպէս ա, օ, ի, և այլն. կան հնչիւններ էլ, որոնք արտասանւելիս շատ կարճ են հնչւում և երկարացնելիս իրենց ձայնը չեն պահում, ինչպէս՝ բ, գ, դ, ժ և այլն: <br></p>Առաջին տեսակի հնչիւնները կոչւում են ձայնաւոր, երկրորդ տեսակին՝ բաղաձայն: Ձայնաւոր և բաղաձայն հնչիւնների նշաններին ասում ենք ձայնաւոր և բաղաձայն տառեր:&nbsp;<br>Հայերեն տառերը 38 հատ են. ա, ե, է, ը, ի, ո, օ, ու ձայնաւորներ են, իսկ մնացած տառերը՝ բաղաձայն:&nbsp;<br>Գրել քերականութեան տետրակում- բօլոր բաղաձայն տառերը այբբենա-կան կարգով https://hayoclezu.do.am/news/d'aynawor_ew_baghad'ayn_tar'er/2011-10-02-11 haker https://hayoclezu.do.am/news/d'aynawor_ew_baghad'ayn_tar'er/2011-10-02-11 Sun, 02 Oct 2011 09:12:19 GMT <p><span style="font-size: 10pt"><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/06841785.jpg" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s06841785.jpg" align="" /></a><!--IMG1--><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">Նախադասութիւններն ըստ կազմութեան լինում են պարզ և բարդ:</span><span style="font-size: 10pt"><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">Պարզ կոչւում են այն նախադասութիւնները, որ ունի մի ենթակայ և մի ստորոգեալ: Այսինքն արտայայտում է մի պարզ միտք. օրինակ՝ Մի համար-ձակ միտք անցաւ աւազակի գլխով: </span><span style="font-size: 10pt">Բարդ կոչւում է այն նախադասութիւնը, որ ունի մէկից աւելի ենթականեր և ստորոգեալներ. օր.՝ Զինւորականը մօտալուտ վտանգը իմացաւ միայն այն ժամանակ, երբ որոտաց թշնամու կրակոցը և գնդակը սուլելով անցաւ գլխի վրայով: </span><span style="font-size: 10pt">Որոշել այս բարդ նախադասութեան ենթակաները և ստորոգեալները: Կարդալ դասագրքից մի գլուխ և որոշ... <p><span style="font-size: 10pt"><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/06841785.jpg" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s06841785.jpg" align="" /></a><!--IMG1--><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">Նախադասութիւններն ըստ կազմութեան լինում են պարզ և բարդ:</span><span style="font-size: 10pt"><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">Պարզ կոչւում են այն նախադասութիւնները, որ ունի մի ենթակայ և մի ստորոգեալ: Այսինքն արտայայտում է մի պարզ միտք. օրինակ՝ Մի համար-ձակ միտք անցաւ աւազակի գլխով: </span><span style="font-size: 10pt">Բարդ կոչւում է այն նախադասութիւնը, որ ունի մէկից աւելի ենթականեր և ստորոգեալներ. օր.՝ Զինւորականը մօտալուտ վտանգը իմացաւ միայն այն ժամանակ, երբ որոտաց թշնամու կրակոցը և գնդակը սուլելով անցաւ գլխի վրայով: </span><span style="font-size: 10pt">Որոշել այս բարդ նախադասութեան ենթակաները և ստորոգեալները: Կարդալ դասագրքից մի գլուխ և որոշել իւրաքանչիւր նախադասութեան տեսակը (պարզ է, թէ բարդ): </span><span style="font-size: 10pt"><span style="font-size: 10pt">Գրել պարզ և բարդ նախադասութիւններ և վերլուծել ըստ</span> նախադասու-թեան անդամների:</span></p> https://hayoclezu.do.am/news/parz_ew_baghadreal_naxadasowt'iwnner/2011-10-02-10 haker https://hayoclezu.do.am/news/parz_ew_baghadreal_naxadasowt'iwnner/2011-10-02-10 Sun, 02 Oct 2011 09:09:38 GMT <p><br></p><p><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/08550367.png" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s08550367.jpg" align="" /></a><!--IMG1--></p><p>Մօտիկ եղող մարդկանց մեր միտքը յայտնում ենք խօսելով, ուրիշ տեղ գըտնւողներին մեր միտքը յայտնում նք գրելով: Մեր մտածումը չմոռանա-լու համար նոյնպէս գրում ենք: Իւրաքանչիւր առանձին միտք որ արտայայտում ենք բառերով, կոչւում է խօսք կամ նախադասութիւն: Նախադասութիւնը կազմւած է լինում մի կամ մի քանի բառերից: Աշակերտը գնաց դպրոց. մի խօսք է՝ երեք բառից: Տեսաւ. մի խօսք է՝ մի բառից:Բառը կազմւած է տարբեր հնչիւններից. իւրաքնչիւր հնչիւն ունի մի նշան, որին ասում ենք տառ կամ գիր: Գրել նախադասութիւններ և որոշել թէ քանի՝ բառից և իւրաքանչիւ բառը քանի՞ հնչիւններից են կազմւած: ԽՕՍՔԻ ՄԱՍԵՐԸ՝ 1. Գոյական 2. Ածական 3. Թւական 4. Դերանուն 5. Բայ 6. Մակբայ 7. Կապ 8. Շաղկապ 9. Ձայնարկութիւն</p> <p><br></p><p><!--IMG1--><a href="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/08550367.png" target="_blank" title="Нажмите, для просмотра в полном размере..."><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/s08550367.jpg" align="" /></a><!--IMG1--></p><p>Մօտիկ եղող մարդկանց մեր միտքը յայտնում ենք խօսելով, ուրիշ տեղ գըտնւողներին մեր միտքը յայտնում նք գրելով: Մեր մտածումը չմոռանա-լու համար նոյնպէս գրում ենք: Իւրաքանչիւր առանձին միտք որ արտայայտում ենք բառերով, կոչւում է խօսք կամ նախադասութիւն: Նախադասութիւնը կազմւած է լինում մի կամ մի քանի բառերից: Աշակերտը գնաց դպրոց. մի խօսք է՝ երեք բառից: Տեսաւ. մի խօսք է՝ մի բառից:Բառը կազմւած է տարբեր հնչիւններից. իւրաքնչիւր հնչիւն ունի մի նշան, որին ասում ենք տառ կամ գիր: Գրել նախադասութիւններ և որոշել թէ քանի՝ բառից և իւրաքանչիւ բառը քանի՞ հնչիւններից են կազմւած: ԽՕՍՔԻ ՄԱՍԵՐԸ՝ 1. Գոյական 2. Ածական 3. Թւական 4. Դերանուն 5. Բայ 6. Մակբայ 7. Կապ 8. Շաղկապ 9. Ձայնարկութիւն</p> https://hayoclezu.do.am/news/xo'sq_kam_naxadasowt'iwn/2011-10-02-8 haker https://hayoclezu.do.am/news/xo'sq_kam_naxadasowt'iwn/2011-10-02-8 Sun, 02 Oct 2011 09:05:08 GMT <p><!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/52842391.jpg" align="" /><!--IMG1--></p><p>Խաչատուր Աբովեանը ծնվել է 1805 թվականին Քանաքեռ գյուղում , Երևանի մոտ, մի նահապետական ընտանիքում: Սկզբում սովորում է իրենց գյուղում: Տասը տարեկանից հայրը նրան տանում է Էջմիածին կրթությունը շարունակելու. հինգ տարի այդտեղ մնալուց հետո անցնում է Թիֆլիս և ավարտում է Նեսիսյան դպրոցը: 1830 թվականին Աբովյանը ռուս պետության հաշվին գնում է Դորպատ , ուր գերմանացի պրոֆեսոր Պարոտի միջնորդությամբ հաջողվում է նրան ընդունվել համալսարան, որը իր տարիների ցանկություն է եղել: Բարձրագոյն ուսումն ավարտելուց հետո1836 թվականին վերադառնում է հայրենիք և նվիրվում ուսուցչության :Աբովյանը համարվում է արևելահայ նոր գրականության հիմնադիրը և առաջին վիպագիրը , որ գրեց աշխարհաբար լեզվով: Նրա առաջին գլխավոր աշխատություւնն է "Վէրք Հայաստանի” պատմական վեպը, որի մէջ ներկայացնում է հայ ժողովրդի կյանքը և տառապանքը, պարսից տիրապետության շրջանում: Խոր զգացմունքներով Աբովյանը տալիս է մեր ժ... <p><!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/52842391.jpg" align="" /><!--IMG1--></p><p>Խաչատուր Աբովեանը ծնվել է 1805 թվականին Քանաքեռ գյուղում , Երևանի մոտ, մի նահապետական ընտանիքում: Սկզբում սովորում է իրենց գյուղում: Տասը տարեկանից հայրը նրան տանում է Էջմիածին կրթությունը շարունակելու. հինգ տարի այդտեղ մնալուց հետո անցնում է Թիֆլիս և ավարտում է Նեսիսյան դպրոցը: 1830 թվականին Աբովյանը ռուս պետության հաշվին գնում է Դորպատ , ուր գերմանացի պրոֆեսոր Պարոտի միջնորդությամբ հաջողվում է նրան ընդունվել համալսարան, որը իր տարիների ցանկություն է եղել: Բարձրագոյն ուսումն ավարտելուց հետո1836 թվականին վերադառնում է հայրենիք և նվիրվում ուսուցչության :Աբովյանը համարվում է արևելահայ նոր գրականության հիմնադիրը և առաջին վիպագիրը , որ գրեց աշխարհաբար լեզվով: Նրա առաջին գլխավոր աշխատություւնն է "Վէրք Հայաստանի” պատմական վեպը, որի մէջ ներկայացնում է հայ ժողովրդի կյանքը և տառապանքը, պարսից տիրապետության շրջանում: Խոր զգացմունքներով Աբովյանը տալիս է մեր ժողովրդի բարձր հայրենասիրությունը, նրա հերոսական ոգին, ազնիվ ձգտումները , հայոց աշխարհը իր գեղեցիկ բնությունով, հպարտ լեռներով, ծաղկանկար դաշտերով ու խոր-խոր ձորերով: Աբովյանի ուրիշ գրւածքներից են ` "Պարապ վախտի խաղալիք ”, "Թուրքի աղջիկը”, "Ֆեոդորա կամ Որդիական սեր ”՝ պիես (Երևանի բարբառով), " Օվսաննա”, "Ճանապարհորդություն , " Դեպի Մասիս” և այլն :Աբովյանը իր կյանքի վերջին տարիներում հոգեկան խոր տառապանքներ է ունեցել : Իր քարոզած լուսավոր գաղափարների պատճառով, վաստակել էր մեծ թվով խավարամիտ թշնամիներ, որոնք ամեն կողմից հալածում էին նրան: Եվ ահա 1848 թվականին, Ապրիլի 2-ին տանից դուրս է գալիս ու այլևս չի վերադառնում : Նրա մահվան մասին զանազան ենթադրություններ կան , բայց և ոչ մեկը ճշտված չէ : Այսպիսի ողբերգական վախճան է ունենում Աբովյանը , թողնելով իր գործը՝ "Վերք Հայաստանի”-ն հայ ժողովրդին, որի մեջ ապրում է նրա հայրենաշունչ ոգին :Աբովյանի հուշարձանը այսօր գտնվում է Երևանում իր անունով կոչված հրապարակում :&nbsp;</p><p>Վաթան<br><br>Ա՜խ վաթան, վաթան՝ քո հողին ղուրբան,<br>Քո ծխին ղուրբան, քո ջրին ղուրբան,<br>Է՞ս փառքն ունէիր, է՞ս պատիւն առաջ,<br>Որ հիմիկ աւրւել, մնացել ես անջան։<br><br>Ե՞րբ միտք կանէի՝ թէ էս հողերը,<br>Էս դաշտն ու սարերն, էս սուրբ ձորերը,<br>Էնպէս մեծութիւն, էնպէս լաւ օրեր<br>Քաշել են, մնացել, ա՜խ հիմիկ անտէր։<br><br>Հող ունենք՝ խլած, կեանք ունենք՝ մեռած,<br>Ա՜խ, ջրի, կրակի մենք եսիր դառած,<br>Ոչ երկինքն տեսնի մեր սուգն ու լացը,<br>Ոչ երկիրը պատռւի մեզ տանի ցածը։<br><br>Ա՜խ, մեր սիրտն էնպէս ընչի՞ հովացել,<br>Արինը ցամքել, մեր կուռը թուլացել,<br>Եարաբ, կը տեսնե՞մ, ա՜խ, ես մէկ օր էլ<br>Մեր սուրբ երկիրը թշնամուց ազատել։<br><br>Էն ի՞նչ շունչ կըլի, որ էս նոր հոգին<br>Փըչի վեր կացնի քնից մեր ազգին.<br>Էն ի՞նչ ձեռք կըլի, որ մեր աշխարքին</p> https://hayoclezu.do.am/news/xachatowr_abovyan/2011-09-29-7 haker https://hayoclezu.do.am/news/xachatowr_abovyan/2011-09-29-7 Thu, 29 Sep 2011 13:42:46 GMT <p><span style="font-size: 10pt">&nbsp;<!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/94402950.jpg" align="" /><!--IMG1--></span></p><p><span style="font-size: 10pt">ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ</span></p><p><span style="font-size: 10pt">ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆ Միքայել Ղազարի [2(14). 11.1829, Նոր Նախիջևան (այժմ՝ Դոնի Ռոստով ք. Պրոլետարական շրջանը) – 31.3(12.4).1866, Կամիշին (այժմ՝ Վոլգոգրադի մարզում), թաղվել է Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքում], հայ գրող, հրապարակախոս, փիլիսոփա, հեղափոխական դեմոկրատ, հայ ռեալիստական գեղագիտության և քննադատության հիմնադիր։ 1837–45-ին սովորել է Գ. Պատկանյանի դպրոցում։ Առաջին բանաստեղծությունները (գրաբար և աշխարհաբար) տպագրվել են 1851-ին, Թիֆլիսում, Գ. Պատկանյանի խմբագրությամբ հրատարակվող «Արարատ» շաբաթաթերթում։ 1848–53-ին եղել է Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմական առաջնորդարանի (Քիշնև) քարտուղարը։ Այստեղ հալածվել է կղերականության և տեղական իշխանությունների կողմից, թողել է պաշտոնը և մեկնել Մոսկվա։ Պետերբուրգի համալսարանում քննություններ ... <p><span style="font-size: 10pt">&nbsp;<!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/94402950.jpg" align="" /><!--IMG1--></span></p><p><span style="font-size: 10pt">ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ</span></p><p><span style="font-size: 10pt">ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆ Միքայել Ղազարի [2(14). 11.1829, Նոր Նախիջևան (այժմ՝ Դոնի Ռոստով ք. Պրոլետարական շրջանը) – 31.3(12.4).1866, Կամիշին (այժմ՝ Վոլգոգրադի մարզում), թաղվել է Նոր Նախիջևանի Սուրբ Խաչ վանքում], հայ գրող, հրապարակախոս, փիլիսոփա, հեղափոխական դեմոկրատ, հայ ռեալիստական գեղագիտության և քննադատության հիմնադիր։ 1837–45-ին սովորել է Գ. Պատկանյանի դպրոցում։ Առաջին բանաստեղծությունները (գրաբար և աշխարհաբար) տպագրվել են 1851-ին, Թիֆլիսում, Գ. Պատկանյանի խմբագրությամբ հրատարակվող «Արարատ» շաբաթաթերթում։ 1848–53-ին եղել է Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմական առաջնորդարանի (Քիշնև) քարտուղարը։ Այստեղ հալածվել է կղերականության և տեղական իշխանությունների կողմից, թողել է պաշտոնը և մեկնել Մոսկվա։ Պետերբուրգի համալսարանում քննություններ հանձնելուց հետո 1853-ի հոկտեմբերին Մոսկվայի Լազարյան Ճեմարանում ստացել է հայոց լեզվի կրտսեր ուսուցչի պաշտոն։ Այդ ժամանակ էլ ծանոթացել է Ստեփանոս Նազարյանի հետ։ 1854-ի հունվարին ձերբակալվել է՝ մեղադրվելով «հակաօրինական արարքների» մեջ, բայց շուտով ազատվել է։ 1854–58-ին եղել է ազատ ունկնդիր Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Նալբանդյանը անմիջական մասնակցություն է ունեցել Ս. Նազարյանի խմբագրած «Հյուսիսափայլ» (1858–64) ամսագրի ստեղծմանը։ 1859-ի գարնանը մեկնել է արտասահման (Վարշավա, Բեռլին, Փարիզ, Լոնդոն), կապեր հաստատել հայ և արևմտաեվրոպական շրջանների հետ։ Ս. Նազարյանի հետ ունեցած գաղափարական տարաձայնությունների պատճառով 1859-ի աշնանը հեռացել է «Հյուսիսափայլ»-ի խմբագրությունից։ 1860-ի ամռանը Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա, այնուհետև մեկնել է Հնդկաստան (Կալկաթա)՝ ստանալու Նոր Նախիջևանի կրթական կենտրոնների համար մի հայ վաճառականի թողած ժառանգությունը։ Այդ ուղևորությունը (1860-ի օգոստոսից մինչև 1862-ի մայիսը) կարևոր նշանակություն ունեցավ Նալբանդյանի հասարակական-քաղաքական և գրական գործունեության համար։ Ճանապարհին նա եղել է Վրաստանում (Թիֆլիսում հանդիպել է Ղ. Աղայանի, Մ. Միանսարյանի, Պ. Սիմեոնյանի, Հ. էնֆիաճյանի և հայ մշակույթի այլ գործիչների հետ), Հայաստանում և Թուրքիայում։ Կ. Պոլսում «Մեղու» հանդեսի խմբագիր Հ. Սվաճյանի հետ ստեղծել է դեմոկրատական կազմակերպություն՝ «Երիտասարդների ընկերություն» (Հ. Սվաճյան – Ս. Թագվորյան խմբակցություն), գործուն մասնակցություն է ունեցել Ազգային սահմանադրությունը իրականացնելու և արևմտահայության վիճակը բարելավելու համար դեմոկրատների մղած պայքարին։ Այդ հարցին վերաբերող զեկուցագրով դիմել է Կ. Պոլսի ռուսական դեսպանին՝ խնդրելով Ռուսաստանի կառավարության հովանավորությունը արևմտահայերի նկատմամբ։ Շփվել է հասարակական գործիչների ու գրողների (Խ. Օտյան, Մ. Մամուրյան, Հ. Քյաթիպյան, Մ. Պեշիկթաշլյան, Ծերենց և ուրիշներ) հետ։ Իտալիայում հաղորդակցվել է գարիբալդիականների հետ։ Սվաճյանին ուղղված նամակում (11.1.1861) գրել է. «Էտնան և Վեզուվին ծխվում են. Արարատի հին վուլկանի մեջ մի՛թե կրակ կմնա իսպառ... մահաբեր մտածություն» (Երկ. լիակտ. ժող., հ. 4, 1949, էջ 86)։ Լոնդոնում սերտ կապեր է հաստատել Լոնդոնի «պրոպագանդիստների»՝ Ա. Գերցենի և Ն. Օգարյովի հետ, մասնակցել «Զեմյա ի վոլյա» ընկերության ծրագիրը՝ Ն. Օգարյովի «Ի՞նչ է հարկավոր ժողովրդին» (1861) կոչ-հոդվածը կազմելուն։ Մ. Բակունինի հետ միջոցներ է ձեռնարկել «Կոլոկոլ» թերթը և արգելված այլ գրականություն Ռուսաստանի հարավում, Կովկասում և Թուրքիայում տարածելու համար։ Փարիզում Նալբանդյանը հրատարակել է «Երկու տող» (1861) և «Երկրագործությունը որպես ուղիղ ճանապարհ» (1862) ծրագրային աշխատությունները, ծանոթացել է Ի. Տուրգենևի հետ։ 1862-ի մայիսի վերջին վերադարձել է Պետերբուրգ, մասնակցել Ն. Չեռնիշևսկու և Ն. Սեռնո-Սոլովևիչի գլխավորած «Զեմլյա ի վոլյա»–ի ընդհատակյա գործունեությանը։ 1862-ի հուլիսի 6-ին Ն. Սեռնո-Սոլովևիչին հղած նամակում Օգարյովը գրել է. «N–ը (Նալբանդովը) ոսկի հոգի ունի, նվիրված է անշահախնդիր, նվիրված է միամտորեն, սրբության հասնելու չափ» (Герцен А., Собр. соч., т. 27, 1963, с. 243)։ Նամակին կցած երկտողում Գերցենն ավելացրել է. «Բարևեցեք նրան, նա ազնվագույն մարդ է. ասացեք նրան, որ մենք հիշում և սիրում ենք իրեն» (նույն տեղում, էջ 243)։<br></span></p><span style="font-size: 10pt"><br>1862-ի հուլիսի 14-ին Նալբանդյանը ձերբակալվել է «լոնդոնյան պրոպագանդիստների» հետ կապեր ունենալու համար («32-ի դատավարությունը») և բանտարկվել Պետերբուրգի Պետրոպավլովյան ամրոցի Ալեքսեևյան ռավելինում, որտեղ գտնվում էին նաև Ն. Չեռնիշեսկին, Ն. Սեռնո-Աոլովևիչը, Ն. Վորոնովը և «Զեմլյա ի վոլյա»-ի մյուս անդամները։ 1865-ի նոյեմբերին, թոքախտով ծանր հիվանդ վիճակում, աքսորվել է Կամիշին (Սարատովի նահանգ), որտեղ և մահացել է։<br><br>Առաջադիմական էին Նալբանդյանի մանկավարժական հայացքները։ Նա լուսավորությունը համարում էր ժողովրդի բարոյական վերածննդի և ազգային կյանքի վերաշինության հիմքերից մեկը, այն կարծիքին էր, որ այդ գործի հիմնական կենտրոնը պետք է լինի եկեղեցուց անկախ, խորապես ազգային ժողովրդական դպրոցը։ Կրթության և ուսուցման գործում բացառիկ դեր է հատկացրել մայրենի լեզվին։ Շարունակելով Խ. Աբովյանի ավանդույթները, Ս. Նազարյանի հետ միասին ակտիվորեն պայքարել է աշխարհաբարի հաստատման համար, բանավիճել է Մխիթարյանների հետ («Յաղագս հայկական մատենագրութեան ճառ», 1854-55, հրտ. 1895, «Մխիթար Սեբաստացի և Մխիթարյանք», 1858)։ Նալբանդյանը փորձել է գրել աշխարհաբարի քերականությունը, սակայն չի ավարտել։ Կրթության և դաստիարակության գործում կարևոր է համարել ընտանիքի, մասնավորապես՝ կնոջ դերը։ Նա կողմնակից էր կնոջ ազատագրմանը բոլոր ոլորտներում։<br><br>Նալբանդյանը հայ գրականության մեջ ռեալիզմի հիմնադիրներից է։ Լուսավորական ռեալիզմի ոգով է գրված «Մինին՝ խոսք, մյուսին՝ հարսն» (1858) վիպակը, որը տոգորված է մարդու երջանկության, սիրո բնատուր իրավունքի ջերմ պաշտպանությամբ։ Քննադատական ռեալիզմի շունչն է զգացվում Նալբանդյանի «Մեռելահարցուկ» (1859) անավարտ վեպում և «հիշատակարան Կոմս Էմմանուելի օրագրական թերթերից» (1858–60) երկում, որը «Հյուսիսափայլ»-ի յուրատեսակ երգիծական բաժինն է եղել։ Ստեղծել է գիշատիչ բուրժուաներ Հովնաթանյանցի և Բեգզադեի տիպերը, սպանիչ երգիծանքով մերկացրել «գնայուն մեռյալներին», որոնք մարմնավորում են անհատի կործանումը բուրժ. հասարակարգում։ Նալբանդյանը առաջինը հայ գրականության մեջ մտցրեց ֆելիետոնի և պամֆլետի ժանրերը՝ ստեղծելով ծախու լրագրողի և սխոլաստ գիտնականի, քաղքենու և կեղծ հայրենասերի, կղերականի և առևտրականի երգիծական կերպարները։ Նա գեղարվեստական հրապարակախոսության հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։<br><br>Մեծ ժողովրդականություն է վայելել Նալբանդյանի քաղաքացիական լիրիկան։ Վաղ շրջանի ռոմանտիկական բանաստեղծություններում («Մուսայից մուսային», «Գարնան մուտ») նա ստեղծել է ստրկության ու բռնության կապանքներում տառապող հայրենիքի կերպարը։ Ճիշտ է, այստեղ դեռ չկա «գարնան» համար պայքարի կոչ, բայց բանաստեղծի հոգին լի է զայրույթով ու վրդովմունքով։ Նալբանդյանը առաջինը հայ պոեզիայի մեջ մտցրեց «մտածություն» փիլիսոփայական ժանրը։ «Մտածությունք»-ից մեկում պատկերված է արի ու անվախ մարդը, որն ընդառաջ է գնում փոթորկին ու ամպրոպին։ Ազատության համար պայքարի պաթոսով են տոգորված Նալբանդյանի «Ազատություն» (1859), «Մանկության օրեր» (1860), «Ապոլլոնին» (1861), «Իտալացի աղջկա երգը» (1861), «Ուղերձ...» (1864) և այլ բանաստեղծություններ։ Նա հեղափոխական ոգի մտցրեց հայ պոեզիայի մեջ։ Հանրահայտ «Ազատությունը» գրառվել է Նալբանդյանի լուսանկարի վրա և երգվել որպես հայ հեղափոխական երիտասարդության հիմն։ Հայաստան կատարած այցելության տպավորությունների արդյունքն են «Օշական» (1860), «Սուրբ Մեսրովբի տոնին» (1863, հոտ. 1895) բանաստեղծությունները։ Ն-ին է պատկանում «Արկածք նախահորն» հակակրոնական պոեմը՝ «Աղցմիք» (1864, հրտ. 1903) շարքից։ Նա թարգմանել է Ա. Պուշկինի («Բանաստեղծ», «Չերքեզի երգը»՝ «Կովկասի գերին» պոեմից), Մ. Լերմոնտովի («Մարգարե», «Պալեստինու ոստ»), Պ. Բերանժեի («Վայր ընկնող աստղեր», «Աղքատ կին»), Հ. Հայնեի («Երազ»), է. Սյուի («Թափառական հրեա»), Օ. Սենկովսկու («Սատանայի պաշտոնական մեծ հանդեսը», «Անթար») և այլոց ստեղծագործություններից։ Նա մեծ դեր է հատկացրել թարգմանությանը որպես ազգային մշակույթների փոխադարձ հարստացման, ժողովուրդների հոգևոր մերձեցման միջոցի։<br><br></span><p><span style="font-size: 10pt">Նալբանդյանի գրական և գեղագիտական հայացքները ձևավորվել են համաշխարհային (Արիստոտել, Բուալո, Լեսինգ, Հեգել) և ռուս հեղափոխական-դեմոկրատական (Բելինսկի, Գերցեն, Չեռնիշևսկի, Դոբրոլյուբով) գեղագիտական մտքի ազդեցությամբ։ Դրանք առավել ցայտուն արտահայտվել են նրա «Յաղագս հայկական մատենագրութեան ճառ»–ում, Է. Սյուի «Թափառական հրեա» (1857) վեպի թարգմանության առածաբանում, «Կրիտիկա. «Հանդես նոր հայախոսության» (1858), «Ազգային թատրոն Պոլսի մեջ» (1861), «Կրիտիկա «Սոս և Վարդիթերի» (1863— 1864, հրտ. 1935) գործերում, «Աշխարհաբարի քերականության» ներածությունում (1863, հրտ. 1900), ինչպես նաև «Հիշատակարան»–ում, «Մեռելահարցուկ»-ում, նամակներում։ Գեղարվեստական ճանաչողության հիմնական օբյեկտը Նալբանդյանը համարել է մարդկային կյանքը։ Մարդուն դիտելով որպես բնության մաս, նա իր տեսությունը կառուցել է փիլ. «մարդաբանական սկզբունքի» վրա, որտեղից և բխում է նրա մատերիալիզմի սահմանափակությունը։ Սակայն, լինելով հեղափոխական-դեմոկրատ, նա մոտեցել է գեղագիտական խնդիրների (մասնավորապես՝ գեղեցիկի խնդրի) մատերիալիստական ըմբռնմանը, հանդես եկել «արվեստը արվեստի համար» տեսության քննադատությամբ, պաշտպանել ռեալիզմի ու ժողովրդայնության սկզբունքները։ Ռեալիստական գրականության զարգացման հարցում նա մեծ տեղ է հատկացրել քննադատությանը «...Մատենագրություն առանց կրիտիկայի, միևնույն է, ինչպես մարմին առանց հոգու...» (Երկ. լիակտ. ժող., հ. 2, 1980, էջ 177)։ Ժողովրդի գաղափարական, գեղագիտական դաստիարակության հարցում Ն. կարևորել է թատրոնը. «Թատրոնի բեմը ստոր չէ ուսումնական ամբիոնից... Թատրոնի բեմն է այն բարոյական ահեղ դատաստանը, ուր արդարությունը և հանցանքը, առանց աչառության ստանում են յուրյանց արժանի հատուցումը» (Ընտ. երկ., 1953, էջ 390)։ Ն. ունի արժեքավոր ասույթներ համաշխարհային գրականության ու արվեստի խոշոր գործիչների ստեղծագործությունների մասին։</span></p><p><span style="font-size: 10pt">Բանաստեղծություններ<br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ <br>Ազատն Աստուած այն օրից , <br>Երբ հաճեցաւ շունչ փչել <br>Իմ հողանիւթ շինուածքին , <br>Կենդանութիւն պարգեւել . <br>Ես անբարբառ մի մանուկ ՝ <br>Երկու ձեռքս պարզեցի , <br>Եւ իմ անզօր թեւերով <br>Ազատութիւնն գրկեցի ։ <br>Մինչ գիշերը անհանգիստ ՝ <br>Օրօրոցում կապկապուած , <br>Լալիս էի անդադար , <br>Մօրս քունը խանգարած , <br>Խնդրում էի նորանից <br>Բազուկներըս արձակել . <br>Ես այն օրից ուխտեցի <br>Ազատութիւնը սիրել ։ <br>Թոթով լեզուիս մինչ կապերն <br>Արձակուեցան , բացուեցան , <br>Մինչ ծնողքըս իմ ձայնից <br>Խնդացին ու բերկրեցան , <br>Նախկին խօսքն , որ ասացի , <br>Չէր հայր , կամ մայր , կամ այլ ինչ . <br>" Ազատութի՜ւն ” դուրս թըռաւ <br>Իմ մանկական բերանից ։ <br>" Ազատութի՞ւն ” ՝ ինձ կրկնեց <br>Ճակատագիրն վերեւից . <br>" Ազատութեան դու զինուոր <br>Կամի՞ս գրուիլ այս օրից ։ <br>Ո՛հ , փշոտ է ճանապարհդ , <br>Քեզ շատ փորձանք կը սպասէ . <br>Ազատութիւն սիրողին ՝ <br>Այս աշխարհը խիստ նեղ է ” ։ <br>- Ազատութի՜ւն , - գոչեցի , - <br>Թող որոտայ իմ գլխին <br>Փայլակ , կայծակ , հուր , երկաթ , <br>Թո՛ղ դաւ դնէ թշնամին . <br>Ես մինչ ի մահ , կախաղան ՝ <br>Մինչեւ անարգ մահու սիւն , <br>Պիտի գոռամ , պիտ կրկնեմ , <br>Անդադար՝ Ազատութի՜ւն<br></span></p><p><span style="font-size: 10pt"><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">ԻՏԱԼԱՑԻ ԱՂՋԿԱ ԵՐԳԸ <br>"Մեր հայրենիք, թշվառ, անտեր, <br>Մեր թշնամուց ոտնակոխ, <br>Յուր որդիքը արդ գանչում է <br>Հանել յուր վրեժ, քեն ու ոխ”: <br>"Մեր հայրենիք շղթաներով <br>Այսքան տարի կապկապած, <br>Յուր քաջ որդոց սուրբ արյունով <br>Պիտի լինի ազատված”: <br>"Ահա՛, եղբայր, քեզ մի դրոշ, <br>Որ իմ ձեռքով գործեցի, <br>Գիշերները ես քուն չեղա, <br>Արտասուքով լվացի” <br>"Նայի՛ր նորան, երեք գունով, <br>Նվիրական մեր նշան, <br>Թո'ղ փողփողի թշնամու դեմ, <br>Թո'ղ կործանվի Ավստրիան”: <br>"Ինչքան կին մարդ, մի թույլ էակ, <br>Պատերազմի գործերում <br>Կարե օգնել յուր եղբորը, <br>Զանց չարեցի քո սիրու”: <br>"Ահա՛ իմ գործ, ահա՛ դրոշ, <br>Շուտ ձի հեծի'ր քաջի պես, <br>Գնա' փրկել մեր հայրենիք, <br>Պատերազմի վառ հանդես”: <br>"Ամենայն տեղ մահը մի է, <br>Մարդ մի անգամ պիտ մեռնե. <br>Բայց երանի՜, որ յուր ազգի <br>Ազատության կը զոհվի”: <br>"Գնա՛, եղբայր, աստված քեզ հույս, <br>Ազգի սերը քաջալեր, <br>Գնա', թեև չեմ կարող գայ, <br>Բայց իմ հոգին քեզ ընկեր”: <br>"Գնա՛ մեռիր դու քաջի պես, <br>Թող չտեսնե թշնամին <br>Քո թիկունքը, թող նա չասե <br>Թե վատ է իտալացին”: <br>Ասաց. տվեց օրիորդը <br>Յուր եղբորը մի դրոշ, <br>Մետաքսից էր, ազնիվ գործած, <br>ՈՒր երեք գույն կան որոշ: <br>Եղբայրն առավ և ողջունեց <br>Յուր սիրական քնքուշ քույր, <br>Առավ զենքը, սուր, հրացան, <br>Հեծավ յուր ձին սևաթույր: <br>- Քույրի՜կ, - գանչեց քաջ պատանին, - <br>Մնա՛ս բարյավ, սիրական, <br>Այս դրոշակին պիտի նայի <br>Ամբողջ բանակն իտալյան: <br>Նա սո՛ւրբ է ինձ, երբ մկրտված <br>Արտասուքով ու կնքած, <br>Դու հանձնեցիր ինձ հիշատակ, <br>Հայրենիքի նվիրված: <br>Թե մեռանիմ, դու մի՛ սգար, <br>Իմացի'ր որ տարեցի <br>Դեպի մահու արքայություն <br>Իմ հետ քանի թշնամի: <br>Ասաց, վազեց դեպի հանդես <br>Ավստրիացոց հանդիման, <br>Յուր արյունով գնել հավերժ <br>Ազատություն իտալյան: <br>Ո՛հ, իմ սիրտը կտրատվում է <br>Տեսանելով այսպես սեր <br>Դեպի թշվառ մի հայրենիք, <br>Որ ոտնակոխ եղած էր: <br>Սորա կեսը, կեսի կեսը, <br>Գեթ երևեր մեր ազգում. <br>Բայց մեր կանայք... ո՜ւր Եղիշե, <br>Ո՜Ւր մեր տիկնայք փափկասուն: <br>Ո՛հ... արտասուք ինձ խեղդում են, <br>Այլ չեմ կարող բան խոսել. <br>Չէ՛... թշվառ չէ Իտալիան, <br>Եթե կանայք այսպես են:<br></span></p><p><span style="font-size: 10pt"><br></span></p><p><span style="font-size: 10pt">ՄԵՐ ՀԱՅՐԵՆԻՔ <br><br>Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ, <br>որ ապրել է դարէ դար <br>Իր որդիքը արդ կանչում է <br>Ազատ, անկախ Հայաստան ։ <br>Ահա՛, եղբայր, քեզ մի դրօշ, <br>Զոր իմ ձեռքով գործեցի <br>իշերները ես քուն չեղայ, <br>Արտասուքով լուացի ։ <br>Նայիր նրան երեք գոյնով, <br>Նուիրական սուրբ նշան, <br>Թող փողփողի թշնամու դէմ, <br>Թող միշտ պանծայ Հայաստան ։ <br>Ամենայն տեղ մահը մի է <br>Մարդ մի անգամ պիտ՛ մեռնի, <br>Բայց երանի՝ որ իւր ազգի <br>Ազատութեան կը զոհուի :<br></span></p> https://hayoclezu.do.am/news/miqayel_nalbandyan/2011-09-29-6 haker https://hayoclezu.do.am/news/miqayel_nalbandyan/2011-09-29-6 Thu, 29 Sep 2011 06:33:38 GMT <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/92148039.jpg" align="" /><!--IMG1--><br>Մեսրոպ Մաշտոցն ասաց՝ որդիս, <br>&nbsp;Էլ ինչո՞վ ես հույսը բերդիս,- <br>&nbsp;Էլ հայրենիք ինչ՞ու եկար, <br>&nbsp;Թե պիտ խոսես օտար լեզվով, <br>&nbsp;Խմես հայոց գինին նեկտար, <br>&nbsp;Կենաց կանչես օտար լեզվով, <br>&nbsp;Քաղես հայոց վարդերն ու հեզ <br>&nbsp;Աղջիկ կանչես օտար լեզվով: <br><br><p>&nbsp;Իրավ քանի լեզու գիտես՝&nbsp;<br></p>&nbsp;Այնքան մարդ ես՝ իրավն ասին, <br>&nbsp;Բայց, որ քո հայ լեզուն չունես, <br>&nbsp;Էլ ի՞նչ հույս ես քո Մասիսին, <br>&nbsp;Որ թողել ես քո մայրենին՝ <br>&nbsp;Հարամ է քեզ հայոց գինին, <br>&nbsp;Հարամ է քեզ աղջիկն հայոց, <br>&nbsp;Հայոց սիրտը՝, Մասիսն հայոց: <br><br>&nbsp;Մայր հայրենիքն էլ ի՞նչ սրտով <br>&nbsp;Քո ոտքերն էլ գրկե վարդով... <br>&nbsp;...Ա՜խ, չէ, Մասիսն հալալ է քեզ, <br>&nbsp;Հայոց վշտում դու մեղք չնես, <br>&nbsp;Հալալ է քեզ հողն հայրենի, <br>&nbsp;Թող քեզ ջուրն էլ դարնա գինի: <br>&nbsp;Քանզի հայոց վայ սփյուռքում ... <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/92148039.jpg" align="" /><!--IMG1--><br>Մեսրոպ Մաշտոցն ասաց՝ որդիս, <br>&nbsp;Էլ ինչո՞վ ես հույսը բերդիս,- <br>&nbsp;Էլ հայրենիք ինչ՞ու եկար, <br>&nbsp;Թե պիտ խոսես օտար լեզվով, <br>&nbsp;Խմես հայոց գինին նեկտար, <br>&nbsp;Կենաց կանչես օտար լեզվով, <br>&nbsp;Քաղես հայոց վարդերն ու հեզ <br>&nbsp;Աղջիկ կանչես օտար լեզվով: <br><br><p>&nbsp;Իրավ քանի լեզու գիտես՝&nbsp;<br></p>&nbsp;Այնքան մարդ ես՝ իրավն ասին, <br>&nbsp;Բայց, որ քո հայ լեզուն չունես, <br>&nbsp;Էլ ի՞նչ հույս ես քո Մասիսին, <br>&nbsp;Որ թողել ես քո մայրենին՝ <br>&nbsp;Հարամ է քեզ հայոց գինին, <br>&nbsp;Հարամ է քեզ աղջիկն հայոց, <br>&nbsp;Հայոց սիրտը՝, Մասիսն հայոց: <br><br>&nbsp;Մայր հայրենիքն էլ ի՞նչ սրտով <br>&nbsp;Քո ոտքերն էլ գրկե վարդով... <br>&nbsp;...Ա՜խ, չէ, Մասիսն հալալ է քեզ, <br>&nbsp;Հայոց վշտում դու մեղք չնես, <br>&nbsp;Հալալ է քեզ հողն հայրենի, <br>&nbsp;Թող քեզ ջուրն էլ դարնա գինի: <br>&nbsp;Քանզի հայոց վայ սփյուռքում <br>&nbsp;Պանդխտությունն է դեռ պոկում: <br><br>&nbsp;Հայի բերանից հայոց լեզուն, <br>&nbsp;Օտարն հաոյոց մահն է ուզում... <br>&nbsp;Բայց նա է հայ, ով հովազի <br>&nbsp;Արնախում երախումն էլ <br>&nbsp;Իր մայրենի լեզվով խոսի, <br>&nbsp;Մոր կաթի հետ ծծած լեզվով, <br>&nbsp;Որ հայ գետը ծով ծնի, ծով,- <br>&nbsp;Ժխորում էլ Բաբելոնի <br>&nbsp;Խոսի լեզվով իր մայրենի <br>&nbsp;Հայոց լեզվով, որ միշտ ջահել, <br>&nbsp;Մեզ բյուր դարեր հայ է պահել: https://hayoclezu.do.am/news/hovhannes_shiraz_hayoc_lezown/2011-09-28-5 haker https://hayoclezu.do.am/news/hovhannes_shiraz_hayoc_lezown/2011-09-28-5 Tue, 27 Sep 2011 20:20:57 GMT <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/99054606.jpg" align="" /><!--IMG1--><br>Չկա ոչ մեկն ավելի մոտ քեզ, քան դու ինքդ ես: Բայց եթե դու չես ճանաչում ինքդ քեզ, ինչպե±ս կարող ես ճանաչել ուրիշին: /Արևելյան իմաստություն/<br>Մտածել, որ հոգին մտածում է և մարդը դա չի նկատում, նշանակում է մի մարդուց ստեղծել երկու անձ: /Ջ.Լոկ/<br>Դու ամբողջ կյանքի ընթացքում պատասխանատու ես այն մարդկանց համար, ում ընտելացրել ես: /Անտուան դե Սենտ-Էքզյուպերի/<br>Եթե ես ժամանակ առ ժամանակ չլռեմ, ես չեմ լսի, թե ինչ է ուզում և սպասում կյանքն ինձնից: /Շտրիտմատեր/<br>Երջանկությունը կախված չէ այն բանից, թե ով ես դու և ինչ ունես: Այն կախված է միայն նրանից, թե ինչ ես դու մտածում: /Դ.Կարնեգի/<br>Այն ինչ մարդիկ մտածում են իրենց ընդունակությունների մասին, ուժգնորեն ազդում է այդ ընդունակությունների վրա: /Ա.Բանդուրա/<br>Մարդը ցանկությունների և հակադրությունների համալիր է: Որպեսզի նրան հասկանանք, անհրաժեշտ է ընկալել նրան ամբողջական: /Ս.Մոլչո/<br>Անտաղանդությունն ավելի հեշտ ... <!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/99054606.jpg" align="" /><!--IMG1--><br>Չկա ոչ մեկն ավելի մոտ քեզ, քան դու ինքդ ես: Բայց եթե դու չես ճանաչում ինքդ քեզ, ինչպե±ս կարող ես ճանաչել ուրիշին: /Արևելյան իմաստություն/<br>Մտածել, որ հոգին մտածում է և մարդը դա չի նկատում, նշանակում է մի մարդուց ստեղծել երկու անձ: /Ջ.Լոկ/<br>Դու ամբողջ կյանքի ընթացքում պատասխանատու ես այն մարդկանց համար, ում ընտելացրել ես: /Անտուան դե Սենտ-Էքզյուպերի/<br>Եթե ես ժամանակ առ ժամանակ չլռեմ, ես չեմ լսի, թե ինչ է ուզում և սպասում կյանքն ինձնից: /Շտրիտմատեր/<br>Երջանկությունը կախված չէ այն բանից, թե ով ես դու և ինչ ունես: Այն կախված է միայն նրանից, թե ինչ ես դու մտածում: /Դ.Կարնեգի/<br>Այն ինչ մարդիկ մտածում են իրենց ընդունակությունների մասին, ուժգնորեն ազդում է այդ ընդունակությունների վրա: /Ա.Բանդուրա/<br>Մարդը ցանկությունների և հակադրությունների համալիր է: Որպեսզի նրան հասկանանք, անհրաժեշտ է ընկալել նրան ամբողջական: /Ս.Մոլչո/<br>Անտաղանդությունն ավելի հեշտ են ներում, քան տաղանդը: /Է. Կրոտկի/<br>Մարդը պետք է փոխի իր սեփական բնույթն այն բանի համար, որպեսզի այն ներդաշնակ դառնա: /Ի.Մենչիկով/<br>Յուրաքանչյուրը լսում է միայն այն, ինչ ինքը հասկանում է: /Գյոթե/<br>Միայն դժբախտը գիտի, թե ինչ է եջանկությունը: /Էրիխ Մարիա Ռեմարկ/<br>Մի վազիր երջանկության հետից. այն միշտ գտնվում է քո ներսում: /Պյութագորես/<br>Բոլոր երջանիկ ընտանիքները նման են մեկը մյուսին; յուրաքանչյուրը դժբախտ է յուրովի: /Լ.Տոլստոյ/<br>Երջանկության փնտրումը դժբախտության հիմնական աղբյուրն է: /Էրիկ Հոֆեր/<br>Ով տպավորություն է ստեղծում, որ շատ բան գիտի ու ընդունակ է ամեն ինչ, ապա նա ոչինչ չգիտի և ոչնչի ընդունակ չէ: /Լաո Ցզի/<br>Որքան շատ ենք մտորում, այնքան շատ ենք համոզվում, որ ոչինչ չգիտենք: /Վոլտեր/<br>Իրական հատկանիշը, որով կարելի է ճանաչել իմաստունին, համբերությունն է: /Հենրիկ Իբսեն/<br>Իմաստուն է այն մարդը, ով առավել դյուրագրգիռ է ժամանակի կորստին: /Դանտե/<br>Մենք գնահատում ենք մեր բնավորությունը որպես մեր սեփականություն. լավն է այն արդյոք, և հարգվում է արդյոք մարդկանց կողմից: Այդպես էլ պետք է գնահատել ուրիշների բնավորությունը: /Էպիկուր/<br>Բարձր բարոյականությամբ բնավորությունը դա մարդկային ձգտումների վերին նպատակն է: /Է. Թելման/<br>Մարդու իրական բնավորությունը դրսևորվում է մանրունքներում, երբ նա դադարում է հսկել իրեն: /Ա.Շոպենհաուեր/<br>Մարդ, որն աշխատում է բարդ հիմնահարցի լուծմամբ և պատշաճ կատարում է իր աշխատանքը, երբեք չի կորցնի հարգանքն իր հանդեպ: /Բեռնարդ Շոու/<br>Ժամանակը դա աշխատողի մտավոր աշխատանքի կապիտալն է: /Օնորե դե Բալզակ/<br>Մարդու բնավորությունը ճանաչելի է դառնում, երբ նա ղեկավար է դառնում: /Մարիա Ռեմարկ/ https://hayoclezu.do.am/news/aforizmner/2011-09-28-4 haker https://hayoclezu.do.am/news/aforizmner/2011-09-28-4 Tue, 27 Sep 2011 20:10:39 GMT <p><!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/85718410.jpg" align="" /><!--IMG1--></p><p>&nbsp;Դու մեր մեծ երթի գավազանակիր &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;<br></p> Եվ մեր պատմության մեծագո՜ւյն դիվան,<br> Մեր ազնըվության գովասանագիր,<br> Մեր մտքի պահեստ, հոգու օթևան։<br> Անցյալին պարզված դու մեր լսափող,<br> Եվ մեր խոսափող՝ գալիքին ուղղված։<br> Դու մեր սրբություն՝ կնքված Մեսրոպով,<br> Նարեկացիով օծված ու յուղված։<br><br> Դաժան դարերի ամե՛ն մի ժամին<br> Շա՜տ բան է խլել մեզնից թշնամին։<br><br> Բարդելով վերքին վերք ու անարգանք,<br> Հեծության վրա մի նոր հեծություն՝<br> Խլել է մեզնից հանգիստ ու հարգանք,<br> Խլել է մեզնից փառք ու մեծություն,<br> Խլել կյա՛նքը մեր և... կյանքի՜ց էլ թանկ<br> Մեր հո՛ղը, հո՛ղը,<br> Մեր սուրբ հայրենի՜ն։<br><br> Շա՜տ բանից է մեզ զրկել վայրենին։<br> Մեր կերած հացին քսել է նա ժա՛նգ,<br> Բայց և... դարավոր բնիկ վայրերի<br> Կորըստի լեղի կ... <p><!--IMG1--><img alt="" style="margin:0;padding:0;border:0;" src="http://hayoclezu.do.am/_nw/0/85718410.jpg" align="" /><!--IMG1--></p><p>&nbsp;Դու մեր մեծ երթի գավազանակիր &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; &nbsp;<br></p> Եվ մեր պատմության մեծագո՜ւյն դիվան,<br> Մեր ազնըվության գովասանագիր,<br> Մեր մտքի պահեստ, հոգու օթևան։<br> Անցյալին պարզված դու մեր լսափող,<br> Եվ մեր խոսափող՝ գալիքին ուղղված։<br> Դու մեր սրբություն՝ կնքված Մեսրոպով,<br> Նարեկացիով օծված ու յուղված։<br><br> Դաժան դարերի ամե՛ն մի ժամին<br> Շա՜տ բան է խլել մեզնից թշնամին։<br><br> Բարդելով վերքին վերք ու անարգանք,<br> Հեծության վրա մի նոր հեծություն՝<br> Խլել է մեզնից հանգիստ ու հարգանք,<br> Խլել է մեզնից փառք ու մեծություն,<br> Խլել կյա՛նքը մեր և... կյանքի՜ց էլ թանկ<br> Մեր հո՛ղը, հո՛ղը,<br> Մեր սուրբ հայրենի՜ն։<br><br> Շա՜տ բանից է մեզ զրկել վայրենին։<br> Մեր կերած հացին քսել է նա ժա՛նգ,<br> Բայց և... դարավոր բնիկ վայրերի<br> Կորըստի լեղի կարո՜տն է քսել,<br> Մեր խումին խառնել մեր սուրբ մայրերի<br> Արցո՛ւնքը, սակայն... և արյո՛ւնը սև,<br> Բայց մենք չենք զրկվել... մեր բերնի համից.<br> -Քաղցրացել ենք մենք... մեր քաղցր բառով,<br> Մեր մայրենահամ անուշ բարբառով։<br><br> Շա՜տ բանից է մեզ զրկել թշնամին։<br> Իր ձեռքով նա մեր ձեռքերն է հատել,<br> Հատել է ականջ ու ոտնաթաթեր,<br> Աչքեր է հանել դաշույնով իր սուր,<br> Կտրել է նաև արմատից լեզուն,<br> Եվ սակայն... իզո՜ւր.<br> Չի՛ հատվել լեզուն,<br> Մնացել է նա՝ հավատո՜վ անգամ...<br><br> Քե՛զ՝ մեր հայկական և արամական,<br> Չկարողացան քեզ խլել մեզնից<br> Ո՛չ խարդավանքով արամեական,<br> Ո՛չ բյուզանդական սիրով անազնիվ,<br> Ո՛չ Ահրիմանի ահեղ նետերով,<br> Ո՛չ Քրիստոսի մարդ-չմարդությամբ,<br> Ո՛չ Մուհամեդի ճմլիչ ոտերով.<br> Ո՜չ ճշմարտությամբ,<br> Ո՜չ էլ ստերով։<br> Չկարողացա՛ն քեզ մեզնից խլել։<br> Եվ պարզ է հիմա, հստակ ու որոշ,<br> Որ չե՜ն էլ կարող քեզ մեզնից խլել,<br> Ինչպես չեն կարող խլել մի դրոշ,<br> Որ հազարամյա դաժան մարտերում<br> Փողփողացել է միշտ էլ... սրտերո՜ւմ։<br><br> Ո՛չ, քեզ ո՛չ մեկը կուլ տալ չի՜ կարող.<br> Ագահ կոկորդում դու խոր ես խրվում։<br> Ո՛չ, քեզ ո՛չ մեկը փուլ տալ չի՜ կարող,<br> Ինչպես երկինքը երբեք չի փլվում։<br> Չե՜ս խլվի երբեք,<br> Չե՜ս փլվի երբեք,<br> Ինչպես արյունից գո՛ւյնը չի խլվում...<br> Եվ ի՞նչ խաչագող դեռ պիտի հասնի,<br> Որ քեզ կամենա գողանալ մեզնից.<br> (Մի՛ ասա «մեզնից», «աշխարհի՜ց» ասա)<br> Չէ՞ որ դու հիմա ո՛չ միայն լեզու,<br> Այլև մասո՜ւնք ես,<br> Մասո՜ւնք ես մի սուրբ,<br> Անկողոպտելի մասո՜ւնք սրբազան՝<br> Դարերի խորքից դարերին հասած։<br><br> Մասո՞ւնք։ Ինչպե՞ս թե։ Մասո՜ւնքս ո՜րն է։<br> Մասունքի տեղը տուփն է կամ հորն է։<br> Իսկ դու՝ դարավոր, բայց և առույգ ես,<br> Գիսավոր ծուխ ես, բայց և խարույկ ես,<br> Ինչքան պարզ՝ նույնքան ասպետական ես,<br> Շատերի մեջ ես, բայց պետական ես,<br> Եվ դրանով իսկ դու պետքական ես<br> Այն պետությանը, որ վաղը պիտի<br> Լուսնից ու Մարսից ինքն իրեն դիտի...<br><br> Պ.Սևակ https://hayoclezu.do.am/news/parowyr_s_ak_mayreni_lezow/2011-09-21-3 haker https://hayoclezu.do.am/news/parowyr_s_ak_mayreni_lezow/2011-09-21-3 Wed, 21 Sep 2011 16:36:16 GMT